Evrenin Ölümü Ne Zaman Yaşanacak?

Davis’teki California Üniversitesi’nde fizik profesörü olan Nemanja Kaloper Live Science’a e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, “Fizikte, fikirlerimize ve teorilerimize ancak onları test eden ve doğrulayan verileri topladığımızda güvenebiliriz” dedi. “Ancak kozmolojide deneyler pasif olduğu için bu oldukça zordur – işlerin nasıl gittiğini görmek ve veri setlerini istediğimiz gibi geliştirmek için evreni ölümü fenomenini yeniden yaratamayız.” Peki, evren tam olarak ne zaman sona erecek? Bu hangi hipotezin daha ikna edici olduğuna inandığınıza bağlı. Büyük Donma ve Büyük Çöküş en yaygın olarak kabul gören iki fikirdir.

Büyük Donma

Cornell Üniversitesi’nde emeritus fizik profesörü olan Henry Tye’a göre en olası ihtimal “Büyük Donma”. Tye, “Şu anda zaten olan şey bu,” diye mırıldandı. “Evrenin genişlemesi hızlanacak ve 100 milyar yıl, bir trilyon yıl ya da sonsuza kadar devam edecek. “Bir son nokta yok.”

Bu genişlemeyi açıklayan kozmolojik kavramlardan biri, evrenimizin “de Sitter uzayına” doğru genişlediği fikridir; bu uzay bölgesi, kozmosun dışa doğru itilmesine yardımcı olabilecek içsel pozitif enerjiye sahiptir. Bu, kozmosun mutlaka sona ermeyeceğini, ancak değişmeden de kalmayacağını göstermektedir. Adından da anlaşılacağı üzere, Büyük Donma kozmostaki enerjiyi o kadar seyreltir ki, yıldız yanması ya da kara delik çalkalanması gibi her türlü faaliyet durur. Bu durum fizikçiler tarafından “evrenin ısı ölümü” olarak adlandırılır.

Büyük Çöküş

Bununla birlikte, bu pozitif de Sitter uzayının sonunda negatif enerjiye dönüşerek evrenin yolunu tersine çevirmesi mümkündür. Birleşik Krallık’taki Nottingham Üniversitesi’nde fizik profesörü olan Antonio Padilla Live Science’a e-posta yoluyla yaptığı açıklamada, “Bu, Evren’in bir maksimuma ulaşmadan önce bir süre genişlemesi ve sonra geri dönmesi [anlamına gelir]” dedi. “Böyle bir evren bir çatırdamayla sona erecektir.” Bu “Büyük Çöküş”, Büyük Patlama’nın büyümesini etkili bir şekilde tersine çevirecek ve kozmosumuzu silecektir. Tye, bu senaryonun ürkütücü yanının, kozmos boyunca ceplerde zaten meydana geliyor olabileceği, ancak uzayın bu bölümlerinin izleri yok edileceği için neredeyse fark edilmeyeceği olduğunu da sözlerine ekledi.

Bazı yeni modeller, evrenin hızlanan genişlemesini körükleyen esrarengiz faktör olan karanlık enerjinin neden olduğu Büyük Çöküş’ün bundan 100 milyar yıl kadar kısa bir süre sonra gerçekleşebileceğini öne sürüyor. Bu kronoloji özellikle “öz” olarak bilinen bir tür dinamik karanlık maddenin teorik modeli araştırılarak tanımlanmıştır. Buna karşılık Padilla 2021’de yaptığı bir araştırmada kozmosun en az bir trilyon yıl daha ömrü kaldığını keşfetti ve bunun tahminlerin daha kısa ucunda olduğunu iddia etti. Bu tespit, parçacıkları noktalar yerine küçük 1 boyutlu iplikler olarak hayal eden sicim teorisi kullanılarak elde edildi.

Öyle olsa bile, kozmos var olmayı tamamen durdurmaya hazır olmayabilir. Bazı bilim insanları Büyük Çöküş’ün, Büyük Sıçrama olarak bilinen erken evrende meydana gelen daha geniş bir genişleme ve daralma döngüsünün bir parçası olduğuna inanmaktadır. Bu teoriye göre evren hızlı bir genişlemeyle (yani bir Büyük Patlama ile) “başlayacak”, ardından bir başka Büyük Patlama için gereken koşullara geri çökmeden önce bir süre genişleyecekti.

Padilla hangi teorinin doğru olduğunu kesin olarak ifade etmenin zor olduğunu söyledi. “Uzak geleceği tahmin etmek zordur,” dedi bana. “Benim görüşüme göre gözlemler, uğraştığımız şeyin doğası gereği bizi ancak bir yere kadar götürebilir.” Bu hipotezlerin hiçbiri doğru olmasa bile, evrendeki tüm sıradan maddelerin – yıldızlar, galaksiler ve hatta kara delikler gibi ölü yıldız kalıntıları – varlığının sona ermesi için bir son tarih olabilir.

Journal of Cosmology and Astroparticle Physics dergisinde yayımlanan 2025 tarihli bir çalışmaya göre, Stephen Hawking’in öngördüğü spontane radyasyonun bir sonucu olarak evrendeki her şey yavaş yavaş buharlaşarak yok olabilir. Tüm bu buharlaşma için önerilen zaman aralığı 1 kuinvigintilyon yıldır (1’in ardından 78 sıfır veya 10^78).