Mars’ın Kızıllığı, Yaşanabilir Geçmişinin Habercisi Olabilir

Büyük ölçüde NASA tarafından finanse edilen ve Mars’ın ünlü kırmızı rengini nasıl kazandığına ilişkin yeni bir çok uluslu çalışma, Mars’ın uzak geçmişte soğuk ama nemli ve potansiyel olarak yaşanabilir bir iklime sahip olduğuna dair kanıtlara katkıda bulunuyor.

Mars’ın mevcut atmosferi, yaşam için gerekli olan sıvı haldeki suyu yüzeyinde uzun süre barındıramayacak kadar soğuk ve incedir. Bununla birlikte, çok sayıda NASA ve uluslararası görev, Mars yüzeyinde milyarlarca yıl önce daha elverişli bir çağda bol miktarda su bulunduğuna dair kanıtlar keşfetti; örneğin kurumuş nehir ve göllere benzeyen yer şekilleri ve yalnızca sıvı suyun varlığında gelişen mineraller gibi.

Bu verilere ek olarak, 25 Şubat’ta Nature Communications dergisinde yayınlanan bir çalışma, su açısından zengin demir minerali ferrihidritin Mars’ın kırmızı tozunun birincil nedeni olabileceğini öne sürüyor. Mars tozunun demir oksitler de dahil olmak üzere çeşitli mineraller içerdiği biliniyor ve yeni bir çalışma, bu demir oksitlerden biri olan ferrihidritin gezegenin renginden sorumlu olduğunu ortaya koyuyor.

En Güncel Yazılarımıza Buradan Ulaşabilirsiniz;

• Türk Fizik Derneğinden Deprem Bilimcilerine Çağrı
• Manyetik Alanlarda Hızlı Değişim İçin Süperiletken Çözüm
• Entropik Kuramla Kuantum ve Görelilik

Bu keşif Mars’ın daha ıslak ve muhtemelen daha yaşanabilir geçmişine dair önemli bir ipucu veriyor çünkü ferrihidrit soğuk suyun varlığında ve hematit gibi daha önce incelenmiş diğer minerallerden daha düşük sıcaklıklarda oluşuyor. Bu da Mars’ın milyarlarca yıl önce ıslak ortamdan kuru ortama geçmeden önce sıvı su barındıran bir ortama sahip olabileceğini gösteriyor.

Providence, Rhode Island’daki Brown Üniversitesi’nde doktora sonrası araştırmacı olan ve araştırmaya İsviçre’deki Bern Üniversitesi’nde doktora öğrencisiyken başlayan başyazar Adam Valantinas, “Mars’ın neden kırmızı olduğuna dair temel soru binlerce yıldır olmasa da yüzlerce yıldır düşünülüyordu” dedi. “Bulgularımıza dayanarak, ferrihidritin tozda mevcut olduğuna ve kaya oluşumlarında da bulunabileceğine inanıyoruz. Mars’ın kırmızı olmasının nedeni olarak ferrihidriti ilk düşünen biz değiliz, ancak şimdi gözlemsel verileri ve Mars tozunu laboratuvarda simüle etmek için yeni laboratuvar yöntemlerini kullanarak bunu daha titiz bir şekilde test edebiliriz.”

NASA’nın Greenbelt, Maryland’deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nde Güneş Sistemi Keşif Bölümü Stratejik Bilim Müdür Yardımcısı ve çalışmanın ortak yazarı Geronimo Villanueva, “Bu yeni bulgular Mars için potansiyel olarak yaşanabilir bir geçmişe işaret ediyor ve güneş sistemimiz ve uzay araştırmalarının geleceği hakkındaki temel soruları araştırırken NASA ile uluslararası ortakları arasındaki koordineli araştırmanın değerini vurguluyor” dedi.

Araştırmacılar, NASA’nın Mars Reconnaissance Orbiter, ESA’nın Mars Express ve Trace Gas Orbiter yörünge gözlemlerini Curiosity, Sojourner ve Opportunity gibi NASA gezginlerinin yer seviyesi ölçümleriyle birleştirerek çeşitli Mars görevlerinden elde edilen verileri analiz ettiler. Yörünge araçları ve keşif araçlarındaki aletler gezegenin tozlu yüzeyinden hassas spektrum verileri topladı. Bu sonuçlar daha sonra araştırmacıların ışığın ferrihidrit parçacıkları ve diğer minerallerle Mars benzeri koşullar altında nasıl etkileşime girdiğini araştırdıkları laboratuvar deneyleriyle karşılaştırıldı.

“Anlamak istediğimiz şey eski Mars iklimi, Mars’taki kimyasal süreçler – sadece eski değil – aynı zamanda şimdiki zaman” diyor Valantinas. “Bir de yaşanabilirlik sorusu var: Hiç yaşam oldu mu? Bunu anlamak için öncelikle bu mineral oluştuğunda var olan koşulları anlamanız gerekir. Bu çalışmadan bildiğimiz şey, verilerin ferrihidrit oluşumuna işaret ettiğidir; bu da havadan veya diğer kaynaklardan gelen oksijenin yanı sıra suyun da demirle reaksiyona girebileceği koşullar gerektirir. Bu koşullar günümüzün kuru ve soğuk atmosferinden çok farklıydı. Mars rüzgarları bu tozu her yere yayarak gezegene karakteristik kırmızı rengini verdi.”

Mars örnekleri analiz için Dünya’ya gönderildikten sonra, ekibin varsayılan oluşum modelinin geçerliliği açıkça test edilebilir. Çalışmanın kıdemli yazarı Brown Üniversitesi’nden Jack Mustard, “Bu çalışma gerçekten bir kapı açma fırsatı” dedi. “Zamanda geriye gitmek için mineral oluşumu kavramlarını ve koşullarını daha iyi uygulamamızı sağlıyor. Daha da önemlisi Perseverance keşif aracının Mars’tan topladığı numunelerin geri dönmesi. Bunları geri aldığımızda, her şeyin doğru olup olmadığını doğrulayabiliriz.”

Spektral ölçümlerin bir kısmı Brown Üniversitesi’nin NASA Reflektans Deney Laboratuvarı’nda (RELAB) gerçekleştirilmiştir. RELAB, NASA’nın Washington’daki NASA Genel Merkezi’nde bulunan NASA Bilim Görev Müdürlüğü Gezegen Bilimi Bölümü’nün bir parçası olan NASA Gezegen Bilimi Etkinleştirme Tesisleri programı tarafından finanse edilmektedir.