Dünyanın en kötü hastalıklarından biri bir kez daha yükselişte. Dünya Sağlık Örgütü bu hafta yayınladığı yeni bir raporda, 2021 yılında dünya genelinde tüberküloz ve ilaca dirençli tüberküloz vakalarında artış görüldüğünü ve bunun son yıllarda görülen ilk artış olduğunu ortaya koydu. Covid-19 salgını, bu durumun tekrarlanmasında önemli bir faktördür.
DSÖ’nün Perşembe günü yayınlanan en son Küresel Tüberküloz Raporu kötü haberi veriyor. Araştırmaya göre, 2021 yılında 10,6 milyon bakteriyel hastalık vakası görüldü ve bu rakam 2020 yılına göre %4,5’lik bir artış anlamına geliyor. Ayrıca, geçen yıl 1,6 milyon kişi tüberküloz nedeniyle hayatını kaybederken, bu ölümlerin yaklaşık 200.000’i HIV pozitif bireyler arasında meydana geldi.
Küresel Tehdit Olarak Tüberküloz
DSÖ, tüberkülozu COVID-19’un ardından en yaygın ikinci bulaşıcı hastalık ve küresel olarak en büyük 13. ölüm nedeni olarak listelemektedir.
Tüberküloza neden olan mycobacterium tuberculosis. Bakteri vücudun diğer bölgelerine yayılabilse de, öncelikle akciğerleri etkiler ve insanlar arasında hava yoluyla geçer. Göğüs ağrısı, titreme ve kanlı öksürük akut TB vakalarında sık görülen solunum semptomlarıdır. Ancak enfeksiyon sıklıkla yıllarca fark edilmeyebilir ve ancak bağışıklık sistemi başka bir faktör tarafından tehlikeye atıldığında hastalık olarak ortaya çıkabilir. Akut, yaşamı tehdit eden bir vaka yaşama olasılıkları çok daha yüksek olduğundan, HIV hastaları TB’ye karşı özellikle hassastır.
Pandemi 2019’un sonlarında başlamadan önce bile, TB dünya çapında acı ve ölümlerin önde gelen nedenlerinden biriydi ve zararının büyük kısmı Güneydoğu Asya ve Afrika’nın bazı bölgelerinde yoğunlaşmıştı. Bununla birlikte, 2021 yılına kadar mevcut vaka sayısında yalnızca kademeli bir iyileşme olmuştur. Antibiyotik direnci, diğer birçok bakteriyel hastalıkta olduğu gibi TB tedavisinde de önemli bir sorun olarak ortaya çıkmıştır. TB tedavisinde sadece iki ön basamak ilaç mevcutken, antibiyotik rifampisine dirençli 450.000 vaka da dahil olmak üzere, ilaca dirençli TB insidansı geçen yıl %3 oranında artmıştır.
Pandeminin, akut vakaları tespit edip tedavi edebilecek veya latent TB enfeksiyonlarının akut hale gelmesini önleyebilecek tıbbi bakım arayan kişi sayısında bir düşüşe neden olduğu düşünülmektedir. Bununla birlikte, aksi takdirde TB ile mücadeleye harcanacak parayı da tüketmiş olabilir. Rapora göre, temel TB hizmetlerine yapılan küresel yatırım 2019’da 6 milyar dolardan (ABD Doları) 2021’de 5,4 milyar dolara düşerek DSÖ’nün önerdiği yıllık 13 milyar dolarlık küresel hedefin gerisinde kalmıştır.
Son yıllarda birkaç mütevazı başarı elde edilmiştir. En önemlisi, 2018 ve 2022 yılları arasında hükümetler DSÖ’nün hedefini aşarak yaklaşık 10 milyon HIV pozitif bireyi önleyici TB ile tedavi etti. Ancak DSÖ uzmanları, dünya genelindeki ülkeler ve diğer ortaklardan daha fazla finansman ve taahhüt alınmadığı takdirde, TB’ye karşı kaydedilen ilerlemenin daha da kötüye gitme riski taşıdığı konusunda uyarıyor.
DSÖ Küresel TB Programı Direktörü Tereza Kasaeva yaptığı açıklamada, araştırmanın “çok önemli yeni kanıtlar sunduğunu ve TB hedeflerine ulaşmak ve hayat kurtarmak için TB müdahalesini tekrar rayına oturtmak üzere güçlerin birleştirilmesi ve çabaların acilen iki katına çıkarılması gerektiği konusunda güçlü bir argüman oluşturduğunu” söyledi.
Kaynak: Gizmodo
