Her ne kadar çarpıcı olsa da, tüm dolunaylar aynı değildir. Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesinin eliptik doğası nedeniyle, zaman zaman bize diğer zamanlardan daha fazla yaklaşır. Bu zamanlarda süper aylar gerçekleşir. Onları yakında görebilir miyiz?
Astronomi giderek daha popüler hale geldiğinden ve insanlar özellikle parlak dolunayların geride bıraktığı görselleri merak ettiğinden, süper aylarla ilgili bazı beklentiler var. Ay’ın yörüngesi, Güneş Sistemimizdeki yıldızların izlediği tüm yörüngeler gibi eliptiktir, dolayısıyla bu fenomen için basit bir fiziksel açıklama vardır. Sonuç olarak, uydumuz sürekli aynı mesafede değildir.
Örneğin, perigee ve apogee’de Dünya ile Ay arasındaki mesafe 356.000 ila 406.000 kilometre arasında olabilir. Bir süperay olabilmesi için uydumuzun perigee’ye olan uzaklığının en az %90’ında olması gerekir. Bu da dolunaylar arasında görünen boyutunun %14’e kadar, parlaklığının ise %30’dan fazla dalgalanabileceği anlamına gelir. Teorik olarak çok fazla bir fark olmaması gerekse de, dikkatli olursak ve net bir karşılaştırma yaparsak bir fark olduğunu gözlemleyebiliriz.
2023’te dört Süper Ay olacak ve bunların hepsi aşağıdaki tarihlere denk gelecek: 3 Temmuz, 1 Ağustos, 28 Ağustos ve 29 Eylül. Gece gökyüzüne, özellikle de ışık kirliliğinin olmadığı bir yere bakmak, doğal uydumuzu tüm ihtişamıyla gözlemlemek için yeterli olacaktır. Bu dolunaylar yılın açık ara en büyük ve en parlak dolunayları olacak ve gelgitleri de hafifçe etkileyecek.
Bilindiği gibi, Ay ve Güneş’in gezegenimiz üzerindeki çekim kuvveti gelgitlerde bir faktördür. Dolunay ve yeniay evrelerinde, özellikle de Süper Ay’da, iki cismin göreceli konumları ve birbirlerine yakınlıkları nedeniyle daha büyük gelgitler yaşanır.
Astronomun en büyük korkusu nedir?
Süper Aylar şaşırtıcı ve güzeldir, ancak herkes onlardan hoşlanmaz. Eğer çok dikkatli değilsek, onları normal dolunaylardan ayırt etmekte zorlanırız. Ay gece gökyüzümüze hakimdir ve Güneş’ten sonra gezegenimizden görülebilen en parlak ikinci nesnedir. Aslında, ufuktan yükseldiğinde gökyüzümüzü o kadar aydınlatır ki, yıldızları ve en soluk nesneleri gizleyerek onları görmemizi engeller.
İster profesyonel ister amatör olsun, Ay dolunay halindeyken, özellikle de bir Süper Ay olduğunda, yarattığı doğal ışık kirliliği nedeniyle herhangi bir astronomik gözlem yapmak zordur.
Dolunay tarafından üretilen doğal ışık kirliliği, şehirlerde üretilen kalıcı ışık kirliliği ile karşılaştırılamaz.
Gece gökyüzünün güzelliği, küçük bir şehrin şehir merkezindekine benzeyecek şekilde azalmıştır. Yine de bu, bir metropoldeki yapay ışık kirliliğinin yerel ve süregelen etkisi değil, doğal, dünya çapında ve ara sıra meydana gelen bir olaydır. İkinci senaryoda, astronomi ve çevre üzerindeki yansımaları çok ağırdır.
Kaynak: yourweather.co.uk/news
