Yaşayan ya da soyu tükenmiş hangi hayvanların ısırma güçleri en yüksek olarak kaydedilmiştir?
Megalodon ve tyrannosaurus rex gibi tiranozorlar, vahşi ısırıkları nedeniyle bilim kurguda sık sık karşımıza çıkar. Ancak yaşayan ya da soyu tükenmiş hangi türler gerçekte en büyük güçle ısırır?
Frontiers dergisinde yayımlanan bir çalışmaya göre ısırma kuvveti, bir hayvan ısırdığında üst ve alt çene kaslarının ve kemiklerinin ürettiği kuvvettir. Güçlü ısırıklara sahip hayvanlar tipik olarak avlarını sıkıştırmakta zorlanmazlar. Bazı yırtıcılar avlarının özellikle sağlam zırhlarını bile delebilir.
PLOS One dergisinde yayınlanan 2012 tarihli bir araştırmaya göre, tuzlu su timsahı (Crocodylus porosus) 16.460 newton ile yaşayan canlılar arasında bilinen en güçlü ısırma kuvvetine sahiptir. Karşılaştırma için çeyrek poundluk bir kuvvet bir newtonluk kuvvete eşdeğerdir. Bir tuzlu su timsahı ölmek üzereyken çeneleri muazzam bir güçle kapanır.
Bu hayvanların suda yaşayan yırtıcılar olması nedeniyle, timsahla rekabet edebilecek ve belki de onu yenebilecek iki rakibin ısırma güçlerini canlı bir senaryoda test etmek mümkün olmamıştır. Journal of Zoology’de 2008 yılında yayınlanan bir çalışmada kullanılan bilgisayar simülasyonlarına göre, eğer doğrulanırsa, orkanın (Orcinus orca) 84.516 newtonluk tahmini ısırma kuvveti en güçlü ısırma kuvveti olacak ve onu büyük beyaz köpekbalığının (Carcharodon carcharias) yaklaşık 18.000 newtonluk tahmini ısırma kuvveti takip edecektir.
68 ila 66 milyon yıl önce Dünya’yı dövdüğünde 35.000 newtonluk ölümcül bir güce sahip olan T. rex, nesli tükenmiş hayvanların hükümdarı olabilir. Isırma gücü 182.200 newtona kadar çıkan devasa köpekbalığı Megalodon (Otodus megalodon), 15 milyon ila 3,6 milyon yıl önce suları kasıp kavurmuştur. Bu arada köpekbalığının dinozoru yenme yeteneği hâlâ tartışılıyor. Berkeley’deki California Üniversitesi’nde biyolog ve bütünleştirici biyoloji yardımcı doçenti olan Jack Tseng’e göre, köpekbalığı ve dinozor çeneleri farklı tür ve miktarlarda dişlere sahip olduğundan, bunları karşılaştırmak zordur.
Isırma kuvveti doğrudan ölçülebilir veya tahmin edilebilir. Bir tuzlu su timsahının şiddetli ısırığı, bilim insanları tarafından bir kuvvet ölçer üzerinde ısırılarak ölçülmüştür. Bilim insanlarının bu şekilde test edemediği orkalar ve köpekbalıkları gibi gerçek türlerin ısırma kuvveti, vücut kompozisyonları, şekilleri ve takip ettikleri av türü hakkında bilinenlere dayanmaktadır.
Soyu tükenmiş hayvanlar ise daha zor. Araştırmacılar, bir kafatasında sadece çene kemikleri kaldığı için çoktan çürümüş olan çene kaslarını yeniden yapılandırmak için bilgisayar simülasyonlarından yararlanıyor.
Bir ısırığın çıtırdamasını sağlayan bileşenler nelerdir?
Çok sayıda özellik söz konusudur. Bir diğer silah da dişlerdir. Sadece T. rex’in kafası kemikleri ezebilirdi, ama aynı zamanda tırtıklı bıçaklara benzeyen dişleri de vardı. Florida’daki Tampa Üniversitesi’nde profesör ve çevre çalışmaları kürsüsü başkanı olan Daniel Huber’e sorarsanız, diğerlerine baskın gelen bir özellik var.
Huber’e göre ısırma kuvvetini belirleyen en önemli unsur vücut büyüklüğüdür.
Huber’e göre, bir yırtıcının büyüklüğü, kafasının büyüklüğünden avının ne kadar güçlü olduğuna kadar diğer tüm faktörlerden daha ağır basar. Addüktörler olarak bilinen çene kemiklerini kapatan kaslar çok önemlidir. Bu addüktörlerin boyutlarının ve yerleşimlerinin, ısırma kuvvetine dönüştürülebilecek kas kuvveti miktarını artırmak için evrim tarafından değiştirilmiş olabileceği ifade edilmektedir.
Dinozor hükümdarının bilgisayar simülasyonları, efsanevi T. rex’in güçlü çenelere sahip olduğunu göstermektedir. Huber’e göre, dişlerinin keskinliği hesaba katıldığında dinozorun ısırma kuvvetine ilişkin tahminler yükseliyor. Ancak ısırma kuvvetine ek olarak, bu keskin dişler toplam kuvvete katkıda bulunan ek ısırma basıncı da uygular.
Buna göre, “böyle bir kuvvet dişin ucunda odaklanacaktır,” diye devam eden Tseng, “diş ucu ne kadar keskinse, aynı giriş kas çabası göz önüne alındığında potansiyel ısırma kuvveti o kadar büyük olacaktır.
Güçlü ısırıkları olan canavarların hepsi büyük ve dişlek değildir. Bazıları yırtıcı olarak bile hareket etmez. Proceedings of the Royal Society B dergisinde yayınlanan 2019 tarihli bir çalışma, Galapagos büyük yer ispinozunun (Geospiza magnirostris) boyutuna göre en güçlü ısırma kuvvetine sahip olduğunu ortaya koydu. Çalışma, bu kuşun sadece yaklaşık 1 ons (33 gram) ağırlığında olmasına rağmen, boyutuna göre en güçlü ısırma kuvvetine sahip olduğunu ve sert fındık ve tohumları 70 newtonluk bir kuvvetle ezebildiğini ortaya koydu. Serçe şimdi bir Tyrannosaurus rex’in 320 katı ısırma gücüne sahip.
Peki ya insanlar? Bizim türümüz sadece yaklaşık 1.000 newtonluk bir ısırma kuvvetine sahip, yani aynı ligde bile değiliz.
Kaynak: Live Science
