Edwin Hubble, Samanyolu dışındaki galaksileri keşfederek ve evrenin genişlediğini kanıtlayarak astronomi alanını sarstı. Çalışmaları, Hubble Yasası’nın temelini atarak kozmosu görme şeklimizi değiştirdi. Hubble Uzay Teleskobu sayesinde onun etkisi bugün de hissediliyor.
Ne kadar kötü olursam olayım, asıl önemli olanın astronomi olduğunu biliyordum.
Edwin Hubble’ın ergenlik dönemini düşünürken yazdığı bu satırlardan onun hakkında çok şey öğreniyoruz. Sonunda, kalbinin arzusunun peşinden gitmek uğruna babasına verdiği sözden vazgeçen bir adam.
Hubble’ın keşiflerinin kozmostaki konumumuzu anlamamız üzerindeki etkisi çok derin olmuştur; artık kendimizi kozmik merkez olarak görmüyoruz. Uzay Teleskobu’na bilim camiası tarafından modern kozmolojinin babasının adının verilmesi son derece yerinde olmuştur.
Bir sigorta yöneticisinin oğlu olan Edwin Hubble 1889’da Missouri’de doğdu ve dokuz yıl sonra Chicago’ya taşındı. Okul müdürü Edwin Hubble’a “Seni dört yıldır izliyorum ama hiç on dakika çalıştığını görmedim” dedi. Bu olay 1906 yılında, yani liseden mezun olduğu yıl gerçekleşmişti. Genç Edwin’i diken üstünde tutan kısa bir gecikmeden sonra, “İşte Chicago Üniversitesi için bir burs,” dedi.
Edwin bu lise bursunun finansmanının yarısını üstlenmek zorunda kaldı çünkü burs yanlışlıkla başka bir çocuğa verilmişti. İlk yılında laboratuvar asistanı olarak çalıştı ve fizik bursu alarak masraflarını karşıladı. Ayrıca yaz aylarında özel ders verdi ve çalıştı. 1910 yılına gelindiğinde Matematik ve Astronomi alanında lisans derecesi almıştı.
Hubble uzun boylu, güçlü yapılı, akademik olarak başarılı, basketbol ve bokstan hoşlanan genç bir adamdı; Oxford Üniversitesi’ne gitmek için Rhodes bursu kazandı. Edwin orada, astronomiye olan takıntısını hiçbir zaman anlayamamış olan ölmekte olan babasına bir bağlılık olarak bilim yerine hukuk okudu (İspanyolca ve Edebiyat dersleri almasına rağmen).
Oxford’da Roma ve İngiliz hukuku okuduktan sonra ancak 1913’te ABD’ye döndü. Burada baro sınavını geçmeyi başardı ve ailesinin o sırada ikamet ettiği Kentucky’de bir yıl boyunca gönülsüzce avukatlık yaptı.
Ayrıca 1913 sonbaharında New Albany Lisesi’nde (New Albany, Indiana) basketbol koçu ve matematik, fizik ve İspanyolca öğretmeni olarak işe başladı. Okul yıllığı bu kitabı ona ithaf etmiş ve onu, son sınıfları boyunca onlara sadık bir arkadaş olan, her zaman onları neşelendirmeye ve okulda ve sahada yardım etmeye hazır olan sevgili bir İspanyolca ve Fizik öğretmeni olarak övmüştür.
Hubble, okul dönemi Mayıs 1914’te sona erdiğinde astronomi alanında daha fazla eğitim almak üzere yüksek lisans öğrencisi olarak üniversiteye döndü ve asıl ilgisinin peşinden gitti.
Ünlü İngiliz astronom Stephen Hawking, Zamanın Kısa Tarihi adlı kitabında Hubble’ın “Evrenin genişlediğini keşfetmesinin 20. yüzyılın en büyük entelektüel devrimlerinden biri olduğunu” söylemiştir. Edwin 1914 yılında Chicago Üniversitesi’nde astronomi doktorasına başladığında, hiç kimse onun için böylesine parlak bir gelecek tahmin edemezdi.
Pasadena, Kaliforniya’daki Mount Wilson Gözlemevi’nin kurucusu George Ellery Hale, Hubble’ı 1917’nin başlarında, henüz doktorasını bitirmek üzereyken buradaki kadroya katılmaya davet etti. Berbat bir yılın Nisan ayına denk gelmesine rağmen, bu harika bir fırsattı. Piyadeye yazılmadan ve Hale’e “Davetinizi kabul edemediğim için üzgünüm” diye telgraf çekmeden önce, Hubble doktora tezini tamamlamak için bütün gece uyumadı ve ertesi sabah sözlü sınava girdi. Savaşmak için yola çıkıyorum.
Fransa’daki görevi sona erdikten sonra 1919’da ABD’ye geri döndü. Terhis olduktan hemen sonra Mount Wilson Gözlemevi’nin yolunu tuttu ve burada her zaman yeni terhis olmuş Binbaşı Hubble ile karşılaştı – hala üniformasını giyiyordu – ve gözlem görevlerine başlamak için hazırlandı.
Mükemmel bir anda mükemmel bir noktada olmak Hubble için tamamen şanstı. O dönemde Dünya’daki en güçlü teleskop olan 100 inçlik Hooker Teleskobu, Wilson Dağı’nda yaklaşık on yıllık bir çalışmanın ardından henüz tamamlanıp kurulmuştu ve buradaki gözlemsel çalışmalar, daha sonra kozmoloji olarak anılacak olan yeni astrofiziğin temelini oluşturuyordu.
Hubble, dağın tepesinde ezeli düşmanı, Samanyolu’na (bizim Galaksimiz) ilişkin ölçümleriyle ün kazanmış olan ünlü astronom Harlow Shapley ile karşı karşıya geldi. İlk kez Harvard Üniversitesi Gözlemevi’nde Henrietta Leavitt tarafından kullanılan ve Shapley tarafından da kullanılan bir teknik, bir nesnenin uzaklığını belirlemek için parlak yıldızların ışığındaki standartlaştırılmış değişimler olan Cepheid değişkenlerinin davranışına dayanıyordu.
Galaksinin genişliği hakkında vardığı sonuç olan 300.000 ışık yılı, daha önce kabul edilen rakamın yaklaşık on katıydı. Samanyolu hala Shapley ve onun zamanındaki çoğu astronom tarafından kozmostaki tek nesne olarak görülüyordu. Her ne kadar William Herschel bu fikri 18. yüzyılda öne sürmüş olsa da, Shapley tüm nebulaların yakın fenomenler olduğu ve gökyüzündeki gaz ve toz parçalarından biraz daha fazlası olduğu şeklindeki geleneksel düşünceye katılıyordu.
Hubble’ın Shapley’i çürütebilmesi için devasa Hooker teleskobunun başında buz gibi geceler geçirmesi gerekti. Andromeda’daki M31 “bulutsusu” Ekim 1923’te yanan bir yıldız gibi görünen bir şey tarafından aydınlatıldı ve başlangıçta bunu bir nova zannetti. Shapley de dahil olmak üzere diğer astronomlar tarafından aynı bölgede çekilen fotoğraf plakalarını analiz ettikten sonra bunun bir Cepheid yıldızı olduğunu belirledi. Yeni Cepheid’in uzaklığı Hubble tarafından Shapley’in yaklaşımı kullanılarak ölçüldü. Böylece M31’i bir milyon ışık yılı uzaklıkta konumlandırabildi ve bu da onu Samanyolu’ndan çok uzakta milyonlarca yıldıza sahip bir galaksi haline getirdi. O gün, bilinen Evren büyük ölçüde büyüdü ve Kozmos bir bakıma bulundu!
Spiral nebulaların aslında yıldız sistemleri olduğu haberi ortaya çıktığında, New York Times bile bunun önemini görmezden gelemedi. Doktor Hubbel’e göre bizimki gibi “ada evrenler” vardı.
Astronomi camiası bu bulguya büyük değer verdi, ancak Hubble’ın taçlandırıcı başarısı henüz ilerideydi. Yaydıkları ışığın spektrumlarından yola çıkarak, var olduğu bilinen tüm nebulaları kategorize etmeye ve hızlarını hesaplamaya başladı. 1929’da şok edici bir şey daha keşfetti: Galaksiler bizden uzaklıklarıyla doğru orantılı hızlarla bizden uzaklaşıyor gibi görünüyordu. Bu ilişki artık Hubble Yasası olarak adlandırılıyor.
Evrenin durağan olduğuna dair daha önce sahip olunan inancı çürüttüğü ve bunun yerine genişlediğini gösterdiği için, bu bulgu o zamanlar astronomi için ileriye doğru atılmış büyük bir adımdı. Einstein’ın kendisi bile günün sağduyusuna boyun eğmek ve daha önce genişleyen bir Evren öngörmüş olan denklemlerini on yıldan daha uzun bir süre önce revize etmek zorunda kaldı. Sonunda Hubble, Einstein’ın başından beri haklı olduğunu kanıtlamıştı.
Hubble, şu anda alacakaranlık yıllarında olan ünlü fizikçi tarafından şahsen ziyaret edildi, böylece derin minnettarlığını iletebildi. “Hayatımın en büyük gafı” diye tanımladı değerli hesaplamalarında yaptığı ilk değişikliği.
Hubble, 1942 yazında İkinci Dünya Savaşı hizmeti için ayrılana kadar Wilson Dağı’nda yorulmadan çalıştı. 1946 yılında Liyakat Madalyası aldı. Gözlemevine dönmesi son adımdı. Astronomi alanındaki son büyük başarısı, Palomar Dağı’ndaki Hale 200 inç Teleskobu’nun planlanması ve inşasında önemli bir rol oynamasıydı. Gelecek on yıllar boyunca Hale, Hooker’dan dört kat daha fazla gücü sayesinde Dünya’daki diğer tüm teleskopları gölgede bırakacaktı. Teleskobu herkesten önce kullanma ayrıcalığı 1949 yılında kendisine bahşedildi.
1940’ların sonunda Hubble, Nobel Ödülü’nü almasına yardımcı olması için bir reklamcı bile tuttu, ancak o zamanlar astronomi tanınan bir alan olmadığı için başarısız oldu. Birkaç gece sürecek gözlemler için hazırlanırken, Hubble 1953 yılında hayata veda etti ve son büyük tutkusunu da gerçekleştirememiş oldu.
Uzay Teleskobu’nun kendi adını taşıdığını fark etseydi çok sevinirdi; ne de olsa gökbilimciler 1948’de Londra’dan yapılan bir BBC yayınında söylediği gibi her zaman “beklemediğimiz bir şey bulmayı umut edebilirler”.
Kaynak: scitechdaily
