Astronomlar, dört galaksi kümesini birbirine bağlayan sıcak gazdan oluşan dev bir filamen keşfettiler. Samanyolu’nun 10 katı kütleye sahip olan bu yapı, evrenin “kayıp” maddesini içerebilir ve onlarca yıllık bir gizemi çözebilir. Bu “Astronomların Büyük Keşfi” olarak bilim tarihinde yer bulabilir.
Keşif, Avrupa Uzay Ajansı‘nın XMM-Newton ve JAXA’nın Suzaku X-ray uzay teleskopları kullanılarak yapıldı ve Astronomy and Astrophysics dergisinde yayımlandı.
Yerel evrendeki “normal” maddenin üçte birinden fazlası—yıldızlar, gezegenler, galaksiler ve hayatı oluşturan görünür madde—kayıp. Henüz görülmedi, ancak kozmos modellerimizin düzgün çalışabilmesi için gerekli. Bu modeller, bu kaçak maddenin, uzayın en yoğun ceplerini birbirine bağlayan uzun gaz iplikçikleri olarak var olabileceğini öne sürüyor.
Yeni araştırma, evrene yakın dört galaksi kümesi arasında uzanan sıcak gazdan oluşan bir filamenti tam olarak bulup tanımlayan ilk çalışmalardan biri. Filament, 10 milyon dereceden fazla sıcaklıkta ve Samanyolu’nun 10 katı kütleye sahip. Shapley Süperkümesi‘nin bir parçası olan dört galaksi kümesini birbirine bağlıyor.
Astronomların Büyük Keşfi: Dört Galaksi Kümesini Birleştiren Kayıp Madde Filamenti
XMM-Newton ve Suzaku’dan alınan X-ray gözlemleri ve diğer optik veriler kullanılarak filament karakterize edildi. Suzaku, filamentin zayıf X-ray ışığını geniş bir alanda haritalarken, XMM-Newton, filament içindeki süper kütleli kara delik gibi X-ray kaynaklarını hassasiyetle belirledi.
Bu bulgu, evrendeki en yoğun ve ekstrem yapılar olan galaksi kümelerinin, muazzam mesafelerde nasıl birbirine bağlı olduğunu gösteriyor. Ayrıca, her şeyi bir arada tutan kozmik ağın doğasına da ışık tutuyor.
Bu araştırma, teleskoplar arasında harika bir iş birliğinin örneğini gösteriyor ve kozmik ağın zayıf iplikçiklerinden gelen ışığı nasıl fark edebileceğimize dair yeni bir ölçüt oluşturuyor.
Kaynak: phys.org/news/2025-06-astronomers-linking-galaxy-clusters.html
