Araştırmacılar, asırlardır süregelen eylemlilik sorgusunu incelerken insan yenidoğanları denek olarak kullandılar. Bir bebeğin ayağını karyolasına monte edilmiş bir mobil cihaza bağlayıp bebeğin çevresini etkileyebileceğini ve bunu fark ettiği anı izleyebildiler.
En son hareket yakalama teknolojisini kullanarak dinamik “eylemliliğin doğuşunu” 3D olarak kaydettiler. Keşifleri, spontane davranışın kasıtlı davranışa dönüşme sürecine ve organizmanın (bebeğin) çevresiyle (mobil) nasıl etkileşime girdiğine dair fikir veriyor.
Canlılar kasıtlı olarak harekete geçerler.
- Ancak, amaç nereden kaynaklanır?
- İnsanlar dünyadaki yerlerini nasıl anlayabilir ve değişimi etkileme güçlerinin farkına nasıl varabilirler?
Aralarında Sir Isaac Newton, Charles Darwin, Erwin Schrödinger ve Niels Bohr’un da bulunduğu tarihin en büyük beyinlerinden bazıları, eylemliliğin bu temel meseleleriyle (niyetle hareket etme) mücadele etmişlerdir.
Florida Atlantik Üniversitesi’nde yapılan bir çalışma, eylemliliğin başlangıcına dair çığır açıcı bir kavrayış sunmak üzere beklenmedik ve çoğunlukla kullanılmamış bir kaynaktan, insan bebeklerinden yararlanıyor. FAU çalışma ekibi, spontane hareketin kasıtlı faaliyete nasıl dönüştüğünü araştırmak için küçük bebekleri test popülasyonu olarak işe aldı çünkü hedefe yönelik davranış ilk olarak insan varlığının ilk aylarında ortaya çıkıyor.
Bebekler çalışmaya bağımsız gözlemciler olarak başladılar. Bebekler, araştırmacılar ayaklarından birini bir karyolaya monte edilmiş olana bağladıklarında bebek mobilini hareket ettirebileceklerini öğrendiler.
Araştırmacılar, bu içgörü anını bir şişedeki şimşek gibi yakalamak amacıyla yenidoğan ve hareketli hareketleri 3D uzayda değerlendirmek için son teknoloji hareket yakalama ekipmanı kullandılar. Amaç, “eylemliliğin doğuşuna” işaret eden dinamik ve koordinatif özellikleri tanımlamaktı.
Uzun süredir devam eden bu soruna ilişkin bir sonuç Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı. İnsan bebekleri üzerinde yapılan araştırmalarda, analiz ve dinamik modelleme, eylemliliğin organizma (bebek) ve çevre (mobil) arasındaki bağlantılı ilişkiden kaynaklandığını göstermiştir. Ancak bu tam olarak nasıl gerçekleşmektedir?
Bebeğin ayağı bağlıyken mobilin her hareketi hareket etmesine neden olur. Mobil daha fazla hareket ettikçe, bebeğin hareket etme ihtiyacının arttığına ve bunun da mobilin daha fazla hareket etmesiyle sonuçlandığına inanılıyordu.
Araştırmacılara göre, “Pozitif geri bildirim, bebek ve hareketli hareket arasındaki neden-sonuç ilişkisini güçlendirir ve vurgular.” Bebek nedensel güçlerinin farkına varır ve belirli bir koordinasyon seviyesinde spontane davranıştan amaçlı davranışa geçer. Bu “aha!” anı sırasında bebeğin hareket hızı aniden artmaktadır.
Çalışmanın başyazarı Aliza Sloan, ani bebek keşfi ile ilişkili bebek hareket hızındaki ani artışları aramak için nicel bir “aha!” dedektörü oluşturdu.
Sloan’ın yöntemine göre, eylemliliğin “doğuşu”, yenidoğan, beyin ve çevreyi içeren dinamik bir sistem içinde “eureka benzeri”, örüntü değiştiren bir faz geçişi olarak ölçülebilir. Bebek hareket ettirici ile işlevsel bağlantısını fark ettikçe, sistem daha az ilişkili bir durumdan hem hareket ettiricinin hem de bağlı uzvun hareketlerinin güçlü bir şekilde koordine edildiği bir duruma geçiş yapar.
Deneyin temel tasarımı 1960’ların sonlarından bu yana gelişim araştırmalarında kullanılmaktadır, ancak bu alandaki önceki çalışmalar yalnızca yenidoğan aktivitesine odaklanmış, çocuğu ve çevresini ayrı varlıklar olarak ele almıştır. FAU çalışması, mobilin hareketini doğrudan ölçen ve 50 yıllık resmi bebek-mobil deneylerinde insan eylemliliğinin ortaya çıkışına dair ölçülebilir gözlemler sağlamak için koordinatif analizi kullanan ilk çalışmadır.
Bu çalışmada kullanılan yeni metodoloji, eylemliliği organizma ve çevre arasındaki işlevsel etkileşimden kaynaklanan bir özellik olarak konumlandırmaktadır. Araştırmacılar, Kelso ve meslektaşlarının karmaşık canlıların nasıl koordine edildiğine (hücrelerden topluma) ve işlev ve düzenin nasıl ortaya çıktığına dair teorisi olan Koordinasyon Dinamikleri merceğinden bebekler ve cep telefonları arasındaki etkileşimi derinlemesine incelediler.
Bebeklerin koordineli hareketleri sayesinde cep telefonunu nasıl kullanacaklarını öğrenecekleri öngörülmüş olsa da, yenidoğanların durma örüntüleri şaşırtıcıydı.
Araştırmacı Nancy Jones’a göre, bulgularımız yenidoğanların aktif olmayan hareketlerinin de önemli olduğunu gösteriyor.
Bebek hareketinin, hareketli hareketin ve bunların karşılıklı etkileşiminin kapsamlı bir koordinatif analizine göre, eylemliliğin ortaya çıkışının, hem hareket hem de hareketsizlikte bulunan anlamla birlikte, noktalanmış bir kendi kendini organize etme süreci olduğu ortaya çıkmıştır.
Çalışmamızdaki bebekler bize son derece derin bir şey göstermiştir: eylemsizliğin ortasında eylem ve eylemin ortasında eylemsizlik vardır. Kelso’ya göre her ikisi de dünyayı ve dünyadaki konumunu öğrenen bir bebeğe değerli bilgiler sunmaktadır. Bebeğin bilinçli farkındalık birliği -dünyayı etkileyebilecekleri- hareket ve dinlenmenin eşgüdümlü dinamikleri tarafından yaratılır. Kasıtlı olarak.”
FAU çalışmasına göre, bebekler mobil cihazla işlevsel bağlantıyı çeşitli şekillerde yönlendiriyor. Etken keşfin davranışsal fenotiplerinin (gözlemlenebilir özellikler) var olması ve dinamiklerin bunları tanımlamak için kullanılabilmesi mümkündür. Bebek aktivite patlamalarının zamanlaması ve yoğunluğunda farklı kümeler bulunmuştur. Risk altındaki bebeklerin erken tespiti ve tedavisi bu benzersiz fenotipleme tekniğinden faydalanabilir.
Kaynak: neurosciencenews
