Yapılan beden egzersizlerinin beynin yüksek oksijen ihtiyacı olan bölgelerinde büyümeye yönelik gelişmeler sağladığı düşünülmektedir. Egzersiz fiziksel ve zihinsel sağlığı destekler, ancak fiziksel aktivitenin beyni nasıl ve nerede etkilediği hakkında çok az şey bilinmektedir.
Araştırmacı ve mevcut çalışmanın başyazarı Fabienne Fox’a göre, “Daha önceki araştırmalarda beyin genellikle bir bütün olarak ele alınıyordu.” Amacımız beyni daha yakından incelemek ve fiziksel aktiviteden en çok hangi alanların etkilendiğini belirlemekti.
Büyük Ölçekli Rhineland Çalışma Verileri
Fox ve meslektaşları, araştırmaları için Bonn yakınlarındaki DZNE tarafından Rhineland Çalışması’ndan elde edilen verileri kullandılar. Bu çalışma yürütülen büyük nüfus temelli çalışmadır. Özellikle yaşları 30 ile 94 arasında değişen 2.550 kişinin fiziksel aktivite verilerine ve beyinlerinin manyetik rezonans görüntüleme taramalarına (MRI) baktılar. Çalışmadaki her katılımcının üst uyluğuna yedi gün boyunca fiziksel aktivitelerine ilişkin verileri kaydetmek için bir ivmeölçer yerleştirildi. MRI taramaları ile özellikle beyin hacmi ve korteks kalınlığı ile ilgili yeni bilgiler keşfedildi.
DZNE Nedir?
Alman Nörodejeneratif Hastalıklar Merkezi (Almanca: Deutsches Zentrum für Neurodegenerative Erkrankungen, (DZNE)), nörodejeneratif hastalığı tüm yönleriyle araştıran disiplinler arası bir araştırma kurumudur. Alman Eğitim ve Araştırma Bakanlığı (BMBF) tarafından en önemli ve yaygın hastalıklarla mücadele etmek için kurulan altı “sağlık araştırma merkezinden” biridir. DZNE, Helmholtz Alman Araştırma Merkezleri Birliği’nin bir parçasıdır.
Yazımıza tekrardan dönersek;
“Fiziksel egzersizin incelenen neredeyse tüm beyin bölgeleri üzerinde fark edilebilir bir etkisi olduğunu gösterebildik”. Araştırma bulgularını özetleyen Fabienne Fox’a göre, “genel olarak, fiziksel aktivite ne kadar yüksek ve yoğunsa, beyin bölgelerinin hacim ya da kortikal kalınlık açısından o kadar büyük olduğunu söyleyebiliriz. Bunu en net şekilde hafızanın kontrol merkezi olarak bilinen hipokampüste fark ettik. Nörodejenerasyona karşı daha büyük beyin hacimleri daha küçük olanlara göre daha fazla koruma sağlamaktadır.”
Ancak, fiziksel egzersiz ile beyin alanı büyüklüğündeki artış arasında doğrusal bir ilişki yoktur. Araştırma ekibi, en yüksek ve neredeyse ani hacim artışını, aktif olmayan ve fiziksel olarak sadece orta derecede meşgul olan çalışma katılımcılarını karşılaştırırken buldu. Bu durum özellikle 70 yaşın üzerindeki yaşlı bireylerde belirgindi.
DZNE’nin “Nüfus ve Klinik Nöroepidemiyoloji” araştırma bölümü direktörü Ahmad Aziz’e göre bu, özellikle egzersiz yapmaya isteksiz insanlar için gerçekten iyi bir haber. Çalışmamızın bulguları, her gün 15 dakika yürümek ya da asansör yerine merdivenleri kullanmak gibi küçük davranışsal düzenlemelerin bile beyin üzerinde önemli bir olumlu etkiye sahip olabileceğini ve muhtemelen beyin dokusunun yaşa bağlı dejenerasyonunu ve nörodejeneratif hastalıkların ortaya çıkmasını önleyebileceğini göstermektedir. Düşük yoğunluklu fiziksel aktivitedeki küçük iyileştirmelerin yaşa bağlı faydaları özellikle yaşlı kişiler için faydalıdır.
Orta ila şiddetli fiziksel aktivite geçmişi olan genç, atletik denekler de nispeten büyük beyin boyutları sergilemiştir. Bununla birlikte, bu beyin alanları daha da aktif olan kişilerde marjinal olarak daha büyüktü. Ayrıca bu durum, bir kişi ne kadar aktifse etkinin de o kadar büyük olduğunu, ancak yüksek fiziksel aktivite seviyelerinde olumlu etkilerin plato eğilimi gösterdiğini ortaya koymuştur.
Araştırma ekibi veri tabanlarını tarayarak fiziksel aktiviteden fayda sağlayan beyin bölgelerinde yüksek oranda aktif olan genleri aradı. Fabienne Fox’a göre, “bunlar öncelikle hücrelerimizin enerji santralleri olan mitokondrilerin çalışması için gerekli olan genlerdi.” Bu da beynin bu bölgelerinin çok yüksek bir mitokondri konsantrasyonuna sahip olduğunu gösteriyor. Vücudumuz enerjisini büyük ölçüde oksijene bağlı olan mitokondriden alır. Beynin bu bölgesi diğer beyin bölgelerine kıyasla daha fazla kan akışına ihtiyaç duyar. Ahmad Aziz’e göre bu özellikle fiziksel aktivite sırasında sağlanıyor ve bu da egzersizin neden belirli beyin bölgelerine fayda sağladığını açıklamaya yardımcı olabilir.
Biyoinformatik araştırma, ifadeleri fiziksel aktiviteden etkilenen genler ile Alzheimer, Parkinson veya Huntington hastalığı gibi nörodejeneratif hastalıklardan etkilenen genler arasında kapsamlı bir örtüşme olduğunu da göstermiştir. Araştırma ekibi, bu durumun egzersizin neden nöroprotektif bir etkiye sahip olduğuna dair makul bir açıklama sağlayabileceği sonucuna varıyor. Ahmad Aziz’e göre, “çalışmamız fiziksel aktiviteden fayda sağlayan beyin bölgelerini daha önce görülmemiş bir ayrıntı düzeyinde tanımlamamızı sağladı. “Bu bulguların daha ileri çalışmalar için önemli yönler sunmasını bekliyoruz.”
Dahası, pratik stratejiler: Fabienne Fox, “Bulgularımızla, beyin sağlığını korumak ve nörodejeneratif bozuklukları önlemek için fiziksel olarak daha aktif olmak için daha fazla motivasyon sağlamak istiyoruz” diye açıklıyor. “Küçük bir egzersiz bile faydalı olabilir. Bu nedenle, büyük bir etkiye sahip olan küçük bir çabadır.
Kaynak: scitechdaily
