İngiliz bilim insanları Perşembe günü Joint European Torus (JET) makinelerinin kullanıldığı son denemede füzyon enerjisi üretme rekorunu kırdıklarını açıkladı. Araştırmacıların nükleer füzyon rekoru kırdıklarını iddia ettikleri Oxford yakınlarındaki Joint European Torus (JET) deneyinde, dönemin prensi Charles kontrol odasına uğrayarak bilgi almıştı.
Güneş, nükleer füzyon olarak bilinen aynı süreci kullanarak ısı üretir. Bu süreci savunanlar, bol, güvenli ve temiz bir enerji kaynağı sunarak iklim değişikliğiyle mücadeleye yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Birleşik Krallık Atom Enerjisi Kurumu’na (UKAEA) göre, İngiltere’nin merkezindeki Oxford yakınlarındaki JET tesisindeki bir ekip, 0,2 miligram yakıt kullanarak beş saniye boyunca 69 megajul üretti ve 2022’de kurulan bir önceki rekoru 10 megajul aştı.
Beş saniye boyunca yaklaşık 41.000 eve güç sağlanabilir.
Bu, JET sahasında bir tokamak, yani çöreğe benzeyen bir makine ile gerçekleştirilecek son deney.
UKAEA CEO’su Ian Chapman’a göre JET, günümüz ekipmanlarıyla mümkün olduğu kadar enerji santrali koşullarına yakın bir şekilde çalıştırıldı ve mirası gelecekteki tüm enerji santrallerinde yaygın olarak kullanılacak.
“JET’in araştırma bulguları sadece Fransa’nın güneyinde inşa edilmekte olan füzyon araştırma mega projesi ITER için değil, aynı zamanda güvenli, düşük karbonlu ve sürdürülebilir bir enerji geleceğinin peşinde koşan diğer küresel füzyon projeleri için de kritik öneme sahiptir.”
JET’in tarihi deneylerine 40 yılı aşkın bir süredir Avrupalı araştırmacıların ortaklığı olan EUROfusion’dan 300’den fazla bilim insanı ve mühendis katkıda bulundu.
Güneş’in çekirdeğinden on kat daha sıcak olan JET’in tokamaklarında plazma üretmek için hidrojen izotopları döteryum ve trityumun her birinden 0,1 miligram pişirildi.
Mıknatıslar bu karışımı dönerken yerinde tutmak için kullanıldı, kaynaştı ve ısı şeklinde büyük miktarda enerji açığa çıkardı.
Kaçak bir süreç başlatamadığı için füzyon doğası gereği güvenlidir.
Trityum nükleer fisyonun bir yan ürünü olarak çıkarılabilirken, döteryum deniz suyunda kolayca bulunabilir.
Eşdeğer ağırlıkta kömür, petrol veya gaz yakmaktan neredeyse dört milyon kat daha fazla enerji açığa çıkarır, ancak tek atık ürün helyumdur.
JET, yeni bir rekor kırmasına rağmen, üretmek için gerekenden daha fazla enerji üretmedi.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı, lazerlerin kullanıldığı ayrı bir yöntem kullanarak, 2022’nin sonlarında nükleer füzyonun şahikası olan bu başarıyı elde eden tek kurum oldu.
1997 yılında JET ilk döteryum-trityum deneylerini gerçekleştirdi.
Perşembe günü kamuoyuna açıklanan bulgular, füzyonun beş saniye boyunca üretilebileceğini gösterdi, çünkü daha uzun bir süre JET’in bakır tel mıknatıslarının aşırı ısınmasına yol açacaktı.
ITER’in donatılacağı süper iletken elektromıknatıslar sürecin 300 saniyeden fazla sürmesini sağlayacaktır.
ITER’de her şey planlandığı gibi giderse, 2050 yılına kadar bir füzyon enerji santrali prototipi hazır olabilir.
Atom santrallerinde kullanılan nükleer fisyonun aksine füzyon enerjisi silah haline getirilemediği için bu konuda uluslararası işbirliği tarihsel olarak yakın olmuştur.
Fransa’da bulunan bu devasa girişimde Çin, AB, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Rusya ve ABD de yer almaktadır.
Kaynak: techxplore
