İngiltere’nin en güçlü kuantum bilgisayarı, Cambridge Üniversitesi ile kuantum teknolojileri şirketi IonQ arasında imzalanan tarihi ortaklıkla Cambridge’de kurulacak. Üniversitenin bugüne kadarki en büyük kurumsal araştırma iş birliği olan bu girişim, kuantum bilimi, mühendislik ve diğer birçok alanda araştırma ve keşif süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.
İş birliği kapsamında, Cavendish Laboratuvarı’nın yeni binası Ray Dolby Centre bünyesinde IonQ Kuantum İnovasyon Merkezi kurulacak. Merkezde konumlandırılacak olan son teknoloji ürünü 256 kübit kapasiteli IonQ kuantum bilgisayarı, kurulumu tamamlandığında İngiltere’nin en güçlü kuantum bilgisayarı unvanını taşıyacak.
İngiltere Araştırma ve İnovasyon Kurumu (UKRI) bünyesindeki İngiliz inovasyon ajansı Innovate UK, bu iş birliğinin bir parçası olarak üç yıl boyunca UKRI Ulusal Kuantum Bilgi İşlem Merkezi’ne erişim ve bilgi işlem süresi sağlayacak. Bu destek, İngiltere’nin dört bir yanındaki araştırmacıların ve erken aşama şirketlerin, bir İngiliz üniversitesinde kurulan ilk ticari ölçekli kuantum bilgisayarın muazzam gücünden faydalanmasının önünü açacak.
Disiplinlerarası Bir Araştırma Merkezi: IonQ Kuantum İnovasyon Merkezi
Yeni merkez, kuantum hesaplama, kuantum ağları, kuantum algılama ve kuantum güvenliği gibi kritik alanlarda geniş bir araştırma portföyüne ev sahipliği yapacak. Ortaklık ayrıca Üniversite bünyesinde yeni akademik pozisyonlar, doktora sonrası araştırmacılar ve doktora öğrencileri için finansman desteği de sağlayacak.
Cavendish Laboratuvarı Başkanı Profesör Mete Atatüre, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Cambridge, İngiltere’nin ulusal kuantum teknolojisi programında zaten kritik bir oyuncu ve bu ortaklık bu rolü daha da güçlendirecek. Bu, kuantum teknolojisinin tüm alanlarında fizik, mühendislik, tıp, bilgisayar bilimi ve politikayı bir araya getiren, uzun vadeli yatırım ve ortak araştırmalara dayanan gerçek bir iş birliği.” ifadelerini kullandı.
Kuantum Bilgisayarların Gücü Nasıl Tanımlanır?
Kuantum bilgisayarlar, kuantum fenomenlerini kullanarak klasik fizik kurallarıyla açıklanamayan bir performans seviyesine ulaşıyor. Laboratuvar ölçeğindeki cihazlardan gerçek anlamda uygulama odaklı sistemlere geçişin, insan hayatını iyileştirecek birçok alanda keşifleri büyük ölçüde hızlandırması bekleniyor. Bu alanlar arasında ultra güvenli iletişim ağları, süper güçlü bilgisayarlar, rekor kıran kuantum sensörler ve hızlandırılmış ilaç keşfi gibi kritik başlıklar bulunuyor.
Cambridge, Üniversite geneline yayılmış, dünyanın en büyük ve en başarılı kuantum bilimcisi ve teknoloji uzmanı topluluklarından birine ev sahipliği yapıyor. Bu araştırma topluluğunun kalbinde uzun yıllardır yer alan Cavendish Laboratuvarı için bu ortaklık, köklü geçmişinde yeni bir sayfa açıyor. IonQ iş birliği, Cambridge’deki kuantum bilimi ve teknolojisi için uzun vadeli araştırma fonlarını desteklemenin yanı sıra, Üniversite genelinde yeni kuantum ağ düğümleri ve algılama yeteneklerinin ortaklaşa geliştirilmesine de olanak tanıyacak.
“Bu yeni ve iddialı ortaklık, bir İngiliz üniversitesi için türünün ilk örneği. Bu sadece Cambridge için değil, tüm İngiltere için yeni bir tesis. Sadece heyecan verici yeni teknolojiler geliştirmekle kalmayacak, aynı zamanda İngiltere’nin kuantum bilimindeki gelecek nesil liderlerini de yetiştirecek.”
— Profesör Deborah Prentice, Cambridge Üniversitesi Rektör Yardımcısı
IonQ Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO’su Niccolo de Masi ise, “Cambridge ile yapılan bu tarihi anlaşma, IonQ’nun İngiltere’ye olan bağlılığını derinleştiriyor. IonQ Kuantum İnovasyon Merkezi’ni kurarak akademik keşif ile ticari kuantum avantajı arasındaki köprüyü güçlendiriyoruz. Bu ortaklığın, ölçeklenebilir kuantum hesaplama, ağ oluşturma, algılama ve güvenlik konularında ilerleme kaydetmek için İngiltere’ye anlamlı katkılar sağlayacağına inanıyoruz.” dedi.
İngiltere’nin En Güçlü Kuantum Bilgisayarı Araştırmaları Nasıl Hızlandıracak?
Cambridge-IonQ ortaklığı, geleneksel disiplinlere sıkışmış araştırma modellerinden farklı olarak, en başından itibaren çok disiplinli araştırmacıları, endüstri ortaklarını, son kullanıcıları ve politika uzmanlarını bir araya getirecek. Bu bütüncül yaklaşım, bilimsel ve teknolojik ilerlemelerin ticari ve toplumsal ihtiyaçlarla uyumlu hale getirilmesini ve hızla gerçek dünya çözümlerine dönüştürülmesini sağlayacak.
Innovate UK Kuantum Teknolojileri Direktörü Roger McKinlay, “Innovate UK olarak Cambridge Üniversitesi’nin Kuantum İnovasyon Merkezi’ni kurmasına destek vermekten memnuniyet duyuyorum. 2020’de ticari kuantum hesaplama için bir İngiliz endüstriyel tedarik zinciri geliştirilmesine yardımcı olmak üzere Oxford Ionics’e küçük bir iş birliği hibesi vermiştik. Sadece beş yıl sonra, kuantum alanındaki ilerlemeyi hızlandıracak, İngiltere’de istihdam yaratacak ve birçok endüstriyel sektörde büyümeyi tetikleyecek bu ölçekte bir yatırımı görmek harika.” değerlendirmesinde bulundu.
Ulusal Kuantum Teknolojisi Programı (NQTP) Stratejik Danışma Kurulu Başkanı Profesör Sir Peter Knight ise, “Bu heyecan verici yeni ortaklık, İngiltere’nin Ulusal Kuantum Stratejisi’ni destekleyecek. NQTP son 12 yılda harika bir iş birliği girişimini teşvik etti ve Cambridge’deki yeni IonQ Kuantum İnovasyon Merkezi, bu dönüştürücü bilimin potansiyelini gerçekleştirme vizyonumuzda harika bir yeni bileşen.” dedi.
Bilim Bakanı Lord Vallance da konuya ilişkin olarak şunları söyledi: “Bu, Cambridge Üniversitesi’ndeki parlak araştırmacılar için önemli bir an ve İngiltere’nin Kuantum alanında dünya lideri olduğunun bir kanıtıdır. En acil ortak sorunlarımızdan bazılarına yeni çözümler getirilmesine yardımcı olurken, aynı zamanda daha fazla akademisyen, doktora öğrencisi ve araştırmacıyı destekleyerek önümüzdeki yıllar için zengin bir Kuantum yeteneği havuzuna sahip olmamızı sağlayacak. Bu ortaklık, İngiltere’nin araştırma ve inovasyonun ön saflarında kalmasını, ülke genelinde ve dünya çapında insanların hayatlarını iyileştirecek iş, büyüme ve ilerlemeler sağlamasını garanti edecek.”
Kuantum bilgisayar, Üniversitenin inovasyon birimi olan Cambridge Enterprise tarafından yönetilecek. Üniversite genelinde kuantum bilimi ve teknolojisi üzerine çalışan araştırmacılar, yeni kuantum bilgisayar tamamen faaliyete geçtiğinde onu kullanabilecekler.
Kaynakça: Bu metin, Cambridge Üniversitesi tarafından CC BY-NC-SA 4.0 lisansı altında sunulmuştur. Ticari bir amaçla kullanılmamaktadır.
Haberi Derleyen ve Sunan: Hasan Ongan
