Erken Evrende Kuasarlar ve Komşu Galaksiler: Araştırma, Dünya’dan yaklaşık 12,8 ışık yılı uzaklıkta bulunan VIK 2348-3054 kuasarının Karanlık Enerji Kamerası (DECam) yardımıyla; erken evrendeki süper kütleli karadelik enerjili kuasarların yoğun komşuluklar halinde bulunduğunu ve etrafındaki komşu galaksilerin eksikliğini ele alıyor.
Araştırmacılar, kuasarların “gürültülü komşular” olduğunu; çünkü yıldız oluşumunu kesebilecek radyasyon yaydıklarını ve yakın kozmik komşuluklarında yaşayan galaksilerin gelişimlerini engelleyebileceğini öne sürüyorlar. Bu duruma göre, bazı kuasarların etrafındaki en yakın yoldaş galaksiler büyüyememekte ve bunun sonucunda da görülemeyecek kadar küçük ve sönük kalmaktadırlar.
Kuasar Çevre Analizi
Kuasarların güçlü emisyonlarını kolaylaştırmak ve süper kütleli kara deliklerinin nispeten erken evrende muazzam boyutlarda büyümesine izin vermek için beslenecek bol miktarda malzeme ile çevrili olması gerekir.
İlgili derlememiz: Kuasarlar: Evrenin Parlak ve Gizemli Yapıları
Birçok gökbilimci tarafından yüksek beslenme oranlarına dayanarak kuasarların evrenin yüksek miktarda gaz bulunan en yoğun bölgelerinde bulunmaları gerektiği görüşü önem kazanmıştı. Ancak gözlemsel veriler bu fikri tam anlamıyla desteklemedi.
Bu durum için bilim insanları, özel bir emisyon olan *Lyman-alfa radyasyonunu ölçtüler ve VIK J2348-3054’ü çevreleyen eşlik eden galaksileri saydılar. Daha önce iyonize olmuş hidrojen atomları, ışıma sonrasında birkaç elektronu geri alır. Bu, yıldız oluşumunun tipik bir göstergesidir. Daha küçük ve daha genç galaksilerin yıldız gövdeleri ürettiğini gösterir.
Bir kuasarı çevreleyen alanın üç boyutlu bir modelini oluşturmak için ekip, kırmızıya kayma değerlerini (bir ışık kaynağı evrendeki bakış noktamızdan uzaklaştığında tespit ettiğimiz ışık frekansındaki değişim) önemli bir şekilde belirleyen Lyman-alfa radyasyonunu kullandı ve uzayın yoğun bir bölgesinde bu kuasar çevresinden 60 milyon ışık yılı kadar uzaklığında 38 tane yoldaş galaksi buldular. Bu, kuasarın çevresinde birçok galaksinin bulunduğunu gösterir. Diğer bir sonuç ise, ele alınan bu kuasarın etrafında 16 milyon ışık yılı mesafede hiçbir yoldaş galaksinin bulunmaması olmuştur.
Bu durum, kuasar çevreleriyle ilgili daha önceki çalışmaların neden çelişkili yoğunluk bulguları ürettiğini açıklamaya yardımcı olabilir. Kuasarları çevreleyen boş alanı öne süren çalışmalar, bu süper kütleli kara deliklerin yakın bölgelerine yoğunlaşmış olabilir. Öte yandan, kuasarları çevreleyen yoğun nüfuslu uzay alanlarını tasvir eden çalışmalar, yakın alana odaklanmadan daha geniş resmi incelemiş olabilir. DECam, bugüne kadar geniş alandan küçük alana verileri birleştiren tek çalışma olduğundan, bu durumu daha anlaşılır hale getirmiştir.
Bu araştırmadan da anlaşılacağı üzere; gözlemlerin birbiri ile çelişmesi bir gerilemeye değil, yeni araştırma yöntemleri ile birlikte sağlam temelli bulgular elde etmeye sebep olmuştur. Bilimsel ilerlemenin daha fazla araştırma ve daha fazla sorgulama ile güçlenip, bilinmeyenlere olan yolculuğumuza sağlam adımlar atmamızın önemli bir koşulu olduğu açıktır.
Bilim ile bilinmeyenlere olan yolculuığumuza sağlam adımlarla devam edelim!
(*) Özellikle astrofizik ve kozmoloji alanında önemli bir yere sahip olan bir tür elektromanyetik radyasyondur. Bu radyasyon, nötr hidrojen atomlarının belirli bir enerji seviyesinden daha düşük bir seviyeye geçiş yapması sonucu yayılan ışınımı ifade eder.
Kaynaklar:
- aanda.org/component/article?access=doi&doi=10.1051/0004-6361/202449566
- space.com/black-hole-quasar-neighbor-galaxies
- en.wikipedia.org/wiki/Lyman-alpha_emitter
Derleyen: Yaren Doruk
