İki Samanyolu uydu galaksisinin UV incelemesinde, hidrojen kabuklarından yoksun, sıcak, orta büyüklükte yıldızların kanıtı bulundu.
İkili bir sistemdeki iki büyük yıldız arasındaki çekişmede daha ağır olan yıldız, daha hafif olan yıldızın hidrojen bakımından zengin dış katmanını çekme yeteneğine sahiptir. Bunun ardından geriye kompakt, helyum zengini çekirdek kalır.
Evren soyulmuş yıldızlarla dolu olmalıdır: Teoriye göre, hidrojen bakımından zengin olan dış katman, tüm büyük kütleli yıldızların kabaca üçte biri ya da 25 güneş kütlesinden daha büyük olanlar tarafından kaybedilmelidir. Bu gerçekleştiğinde, soyulmuş yıldızlar düşük hidrojen içeriğine sahip süpernovalar üretebilir.
Bununla birlikte, yıllarca süren araştırmalardan sonra, bilim insanları henüz kütlesi 2 ila 8 güneş kütlesi arasında değişen orta büyüklükte bir sıyrılmış helyum yıldızı bulamadılar. (2008’de gökbilimciler tarafından 4 güneş kütleli bir rakip keşfedildi; ancak kütle tahmini yakın zamanda 2 güneş kütlesi olarak değiştirildi).
2018’de bunların tespiti için yeni bir konsept ortaya kondu. Avusturya Bilim ve Teknoloji Enstitüsü’nde yardımcı doçent olan Ylva Götberg, doktora araştırması sırasında bazı sıyrılmış ikililerin nasıl UV ışığı yayabileceğini ve bu ışıkla nasıl tespit edilebileceğini araştırdı. Bu beklentiyle harekete geçen Götberg, Toronto Üniversitesi’nden Maria Drout’un da aralarında bulunduğu araştırmacılarla bir araya gelerek bu zor yıldızları aramaya başladı.
Şimdi 25 tanesi keşfedildiğine göre, yeni araştırma bazı çekirdek çökmesi süpernovalarına ışık tutabilir.
Morötesi gökyüzünü gözlemlemek zordur. UV radyasyonunun çoğu Dünya’nın atmosferi tarafından emilir, bu da insan sağlığı için faydalıdır ancak sıcak yıldızları tespit etmek için değildir.
Samanyolu’ndaki komşu büyük yıldızlardan gelen UV radyasyonunu engellediği için toz bir başka önemli sorundur.
Bu yüzden Drout, Götberg ve meslektaşları bunun yerine UV ve optik teleskopu iki galaksiden binlerce fotoğraf çeken NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ne güvendiler:
Büyük Macellan Bulutu ve Küçük Macellan Bulutu.
Bilim insanları Götberg’in daha önceki teorik çalışmalarını kullanarak yaklaşık 500.000 potansiyel yıldız olduğunu gözlemlediler. Daha sonra ek çalışma için bu yıldızlardan 25’ini seçtiler ve Şili’nin Las Campanas Gözlemevi’nden optik spektrumlar elde ettiler. Bu verileri kullanarak 25’inin de sıyrılmış ikili olduğunu kesin olarak tespit edebildiler.
Yeni keşifte yer almayan Yeni Zelanda’daki Auckland Üniversitesi’nden Jan Eldridge, bu verileri elde ettikten sonra, helyum yıldızlarını gerçekten incelemeye ve anlamaya başlayabileceğimize ve tüm evren hakkındaki anlayışımızı artırabileceğimize inanıyor.
Süpernovalar Drout ve diğerlerinin büyük ilgisini çekiyor. Örneğin, sıyrılmış ikililer çekirdek çöküşüne uğrayabilir, hidrojen bakımından fakir süpernovalara dönüşebilir veya nötron yıldızları oluşturabilir. Birkaçı yerçekimsel dalga kaynağı olabilir. Alternatif olarak, eğer birleşirlerse, bir kilonova meydana gelir ve nötron yakalama yoluyla en ağır bileşenleri hızla kaynaştırır. (Science 382, 1287, 2023; M. R. Drout ve diğerleri)
Kaynak: Physics Today
