NASA, Artemis astronotlarını önümüzdeki yıllarda ayın yüzeyinde daimi olarak kaldıklarında kendi bitkilerini yetiştirmeleri gerekebilir. Hatta bu olmalı. Bilim insanları Dünya’da bitki yetiştirmek için regolit adı verilen ay yüzey malzemesi örneklerini kullandıkları tarihi bir deneyin sonuçlarını paylaştılar. Arşatırmacılar yarım yüzyıl önce üç farklı Apollo misyonunda toplanan küçük regolit örneklerinde hardal yeşillikleri ile ilgili olan Arabidopsis thaliana bitkisinin tohumlarını ektiler.
Ama tohumlar filizlenip büyürken, tam olarak gelişmediler.
Florida Üniversitesi’nden Stephen Elardo Çarşamba günü düzenlediği basın toplantısında, “Ay topraklarında bitki büyümesini desteklemek için gereken besin maddelerinin çoğu yok” dedi.
Regolit Nedir?
Regolit neredeyse tüm ay yüzeyini kaplar, ana kaya sadece çok dik kenarlı krater duvarlarında ve ara sıra lav kanalında çıkıntı yapar.
Regolit, son 4.6 milyar yılda büyük ve küçük meteoroidlerin etkisinden, mikrometeoroidlerin sürekli bombardımanından ve yüzey kayalarını parçalayan güneş ve galaktik yüklü parçacıklardan oluşmuştur. Kaya erozyonu ile regolit üretimi, ay kayalarının etrafında fileto birikmesine neden olabilir.
Bazen 96.000 km / s’den (60.000 mil / saat) daha hızlı hareket eden mikrometeoroidlerin etkisi, toz parçacıklarını eritmek veya kısmen buharlaştırmak için yeterli ısı üretir. Bu erime ve yeniden erime, parçacıkları bir araya getirerek, Dünya’da bulunan tektitleri andıran camsı, pürüzlü kenarlı aglütinatlara kaynak yapar.
Regolit genellikle kısrak bölgelerinde 4 ila 5 m kalınlığında ve eski yayla bölgelerinde 10 ila 15 m arasındadır.[20] Bu gerçek regolitin altında, genellikle “megaregolit” olarak adlandırılan daha büyük etkilerin yarattığı bloklu ve kırılmış bir ana kaya bölgesi vardır.
Apollo 15 iniş sahasındaki (26.1322 ° K 3.6339 ° D) regolit yoğunluğu, üst 30 cm için ortalama olarak yaklaşık 1.35 g / cm3, 60 cm derinlikte ise yaklaşık 1.85g / cm3’tür.[21]
Ay toprağı terimi genellikle “ay regoliti” ile birbirinin yerine kullanılır, ancak tipik olarak bir santimetre çapında veya daha küçük tanelerden oluşan daha ince regolit fraksiyonunu ifade eder.
Bazıları “toprak” teriminin Ay için doğru olmadığını çünkü toprağın organik içeriğe sahip olarak tanımlandığını, oysa Ay toprağının hiç organik içeriğe sahip olmadığını savunan bir kesim de vardır.
Bununla birlikte, araştırmacılar arasında standart kullanım bu ayrımı görmezden gelmektir.
“Ay tozu” genellikle çapı 30 mikrometreden az olan fraksiyon olan ay toprağından daha ince malzemeleri bile ifade eder. Regolitin ortalama kimyasal bileşimi, ay toprağındaki elementlerin nispi konsantrasyonundan tahmin edilebilir.
Yazımıza tekrardan dönersek;
Elardo, Perşembe günü Communications Biology dergisinde yayınlanan araştırmayı sundu.
Bitkiler stresli olduklarını gösterecek şekilde büyürken, ekibin onlara ışık, su ve besin sağlayan küçük bir yardımı ile nispeten hızlı bir şekilde bir yol buldular.
Florida Üniversitesi’nde bahçe bilimleri profesörü olan Paul, “İki gün sonra filizlenmeye başladılar” dedi. “Her şey filizlendi. Ne kadar şaşırdığımızı anlatamam.
Her bitki yaklaşık altıncı güne kadar aynı görünüyordu.”
İlk haftalarının sonunda, regolit içindeki bitkiler daha yavaş büyüme, bodur kökler ve yapraklar ve bazı kırmızı lekeler gösterdi. Daha sonraki genetik analizler yeşilliklerin stres altında olduğunu doğrulayacaktı.
Ay regoliti çok ince taneli ve tozludur, ama aldanmayın, çünkü bu taneler de keskin kenarlıdır. Ay tozunu solumak akciğerlere zarar verebilir ve bu şeyler de bitki yaşamı için özellikle çok da uygun değiller.
Paul, “Nihayetinde, bitkilerin – özellikle de mahsullerin – ay toprağında yetişebildikleri ve sağlıkları üzerinde çok az etkisi olan stres tepkilerini nasıl iyileştirebileceğimizi ele almak için gen ekspresyonu verilerini kullanmak istiyoruz” diye ekledi.
Ferl, ay’da bitki yetiştirmenin, astronotlar ve diğer ziyaretçiler için sadece yiyecek değil, aynı zamanda temiz hava ve su sağlamaya yardımcı olarak ay’da uzun süreli kalmanın anahtarı olduğunu söylüyor.
Florida Üniversitesi’nden Ferl, “Bir yere uzaya gittiğimizde, tarımımızı her zaman yanımıza alıyoruz” dedi.
“Bitkilerin ay toprağında büyüyeceğini göstermek aslında bu yönde atılmış büyük bir adım.”
Kaynak: Cnet
