Tarihçiler Daniela Monaldi, Michelle Frank, fizikçi-yazar Margriet van der Heijden ve fizikçi Patrick Charbonneau’un ortak editörlüğünü yaptığı yeni bir kitap, kuantum fiziğine katkıda bulunan 16 kadının genellikle göz ardı edilen katkılarını ele alıyor. “Kuantum Fiziği Tarihinde Kadınlar: Knabenphysik’in Ötesinde” isimli kitap, kuantum mekaniklerinin erkek merkezli anlatısına karşı çıkmayı amaçlıyor.
H. Johanna van Leeuwen
1919’da Hollandalı fizikçi H. Johanna van Leeuwen, katılardaki manyetizmanın sadece klasik değil, kuantum bir özellik olduğunu gösterdi. Bohr–Van Leeuwen teoremi üzerine yaptığı çalışma, 1921’de yayınlandıktan sonra tanındı. Tarihi kayıtlarda sık sık göz ardı edilmesine rağmen, fiziğe olan katılımını ömür boyu sürdürdü.
Laura Chalk Rowles
Laura Chalk Rowles, 1928’de McGill Üniversitesi’nden doktora aldı ve Schrödinger’in Stark etkisi hakkındaki tahminlerini doğruladı. Eserleri gölgede kalmış olmasına rağmen önemli katkılarda bulundu. Evlilik ve cinsiyet yanlılığı kuralları kariyerini sınırladı.
Elizabeth Monroe Boggs
Başta kuantum kimyasına odaklanan Elizabeth Monroe Boggs, daha sonra Manhattan Projesi’ne katkıda bulundu. Bilimsel kariyeri kocasının önceliğine bırakıldı ve onun ardından engelli hakları savunuculuğuna odaklandı.
Katharine Way
Katharine Way, nükleer fizik alanında öncü oldu. Çalışmaları, nükleer çürüme ve reaktör tasarımı anlayışına katkıda bulundu. Atom araştırmaları için hayati olan Nükleer Veri Projesi’ni yönetti ve nükleer bilimlerde toplumsal farkındalık için savundu.
Sonja Ashauer
Paul Dirac’ın öğrencisi olan Sonja Ashauer, kuantum elektrodinamiğindeki önemli sorunları çözmeyi hedefledi ancak 25 yaşında beklenmedik ölümüyle kariyeri yarıda kaldı. Potansiyeli umut vericiydi.
Freda Friedman Salzman
Hem fizik katkıları hem de savunuculuk çalışmalarıyla tanınan Freda Friedman Salzman, nükleer etkileşimler için etkili bir sayısal yöntem geliştirdi. Massachusetts Üniversitesi Boston’da cinsiyet ayrımcılığına karşı mücadelesi, feminist çalışmalara yönelmesine etki etti.
Kaynaklar:
1. Physics Today
2. DOI:https://doi.org/10.1063/pt.cbac.nafv
3. cambridge.org/tr/universitypress/subjects/physics/history-philosophy-and-foundations-physics/women-history-quantum-physics-beyond-iknabenphysiki
