NASA’nın MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) uzay aracı tarafından komşu gezegenimizin Güneş etrafındaki yörüngesi boyunca çeşitli yerlerde toplanan iki morötesi fotoğraf Mars’ın nefes kesici manzaralarını sunuyor.
Bilim insanları gezegene UV dalga boylarında bakarak yüzey özelliklerini gözlemleyebiliyor ve Mars atmosferi hakkında bilgi edinebiliyor.
Mars’ın bu küresel görüntüleri MAVEN’in Görüntüleme Ultraviyole Spektrografı (IUVS) enstrümanı tarafından 2022 ve 2023 yıllarında, gezegen eliptik yörüngesinin karşıt uçlarına yakınken çekildi.
IUVS sensörü, görünür spektrumun dışında, 110 ila 340 nanometre arasındaki dalga boylarını ölçer. Grafikler, bu dalga boylarını insan gözüne görünür kılmak ve daha kolay anlaşılmasını sağlamak için kırmızı, yeşil ve mavi olarak gösterilen üç UV dalga boyu aralığının farklı parlaklık seviyeleri ile oluşturulmuştur. Bu renk şemasında bulutlar ve puslar beyaz veya mavi görünürken, atmosferik ozon mor görünür. Kontrastı artırmak ve ayrıntıları görüntülemek için fotoğrafların nasıl geliştirildiğine bağlı olarak, yüzey ten rengi veya yeşil görünebilir.
Mars’ın Güneş’e en yakın olduğu güney yarımküredeki yaz aylarında ilk görüntü Temmuz 2022’de çekildi.
Dünya’daki mevsimlerin gezegenin dönüş ekseninin eğiminden kaynaklanmasına benzer şekilde, yaz mevsimi de böyledir.
Mars’ın en büyük kraterlerinden biri olan Argyre Havzası, sol altta atmosferik pusla kaplı olarak görülebilir (burada soluk pembe olarak görülüyor). Sol üstte, bronz renkli ve bulutlarla dolu Valles Marineris’in geniş kanyonları yer alıyor. Altta beyaz renkte görülen güney kutup buz örtüsü, yazın nispeten yüksek sıcaklıkları nedeniyle gerilemektedir. MAVEN tarafından gözlemlenen yılın bu döneminde Mars’taki hidrojen kaybının hızlanması, güneydeki yaz ısınması ve su buharını aşırı yüksek irtifalara iten toz fırtınaları ile açıklanıyor.
İkinci fotoğraf Ocak 2023’te, Mars Güneş’e en yakın noktasına ulaştıktan sonra çekilmiştir. Mars’ın kuzey yarımküresini gösteriyor. Kuzey kutup bölgesinde, hızlı mevsimsel değişiklikler nedeniyle çok sayıda beyaz bulut var.
Sol altta, Valles Marineris’in derin kanyonları ile birlikte çok sayıda krater görülebilir. Bu UV resimde macenta renginde görünen ozon, kuzey kışının dondurucu kutup geceleri boyunca birikmiştir. Daha sonra kuzey ilkbaharında, yılın bu zamanlarında yalnızca alt atmosferde bulunan su buharı ile kimyasal reaksiyonlar sonucu ortadan kalkar.
MAVEN, Kasım 2013’te fırlatılmasının ardından Eylül 2014’te Mars’ın yörüngesine gönderildi. Görevin amacı, gezegenin üst atmosferini, iyonosferini ve Güneş ve güneş rüzgârı ile etkileşimlerini inceleyerek Mars atmosferinin uzaya kaybını araştırmaktır. Hava kaybının anlaşılması araştırmacıların Mars’ın ikliminin, sıvı suyunun ve yaşanabilirliğinin evrimini daha iyi anlamalarına yardımcı olacaktır.
Eylül 2024’te MAVEN ekibi uzay aracının Mars’taki onuncu yılını anacak.
Kaynak: nasa.gov/feature/goddard
