BurstCube adlı küçük bir uydu kısa süre önce ilk gama ışını patlamasını kaydederek CubeSat’ların evrendeki en güçlü patlamaları görme yeteneğini sergiledi. Güneş panelinin arızalanması gibi uydunun görev süresini kısaltabilecek olumsuzluklara rağmen, uzay aracı gelişmiş iletişim teknikleriyle veri aktarıyor ve gelecek nesil uzay bilimcileri için çok önemli derecede bir deneyim sunuyor.
BurstCube Uydusunun İlk Gama Işını Patlaması
Son birkaç ay içinde elde edilen gözlemler üzerinde yapılan yeni bir çalışma, ayakkabı kutusu büyüklüğündeki BurstCube uydusunun evrendeki en güçlü patlama türü olan ilk gama ışını patlamasına tanık olduğunu gösteriyor.
Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ndeki Baş Mühendis, “Bilim verilerini toplamaktan heyecan duyuyoruz” dedi. “Bu, ekip ve görevin bir parçası olan kariyerinin başındaki birçok mühendis ve bilim insanı için önemli bir dönüm noktası.”
GRB 240629A olarak adlandırılan olay, 29 Haziran’da güney takımyıldızı Microscopium’da meydana geldi. Ekip 29 Ağustos’ta keşfi duyuran bir GCN (Genel Koordinatlar Ağı) genelgesi yayınladı.
BurstCube’ün Fırlatma ve Görev Hedefleri
BurstCube 21 Mart’ta fırlatıldıktan sonra 18 Nisan’da International Space Station’ndan (ISS) yörüngeye yerleştirildi.
Projenin amacı, nötron yıldızları gibi süper yoğun nesneler çarpıştığında ortaya çıkan kısa ömürlü yüksek enerjili ışık patlamalarını bulmak, tanımlamak ve araştırmaktır. Ayrıca, bildiğimiz yaşam için gerekli olan altın ve iyot gibi ağır metaller de bu çarpışmalarla üretilir.
NASA’nın özel iletişim uydularından oluşan bir ağ olan TDRS (Tracking and Data Relay Satellite) sistemi ilk kez bir CubeSat olan BurstCube tarafından kullanılıyor. NASA’nın GCN’i aracılığıyla TDRS veri aktarımları, hem Dünya’daki hem de uzaydaki diğer gözlemevleri tarafından yapılan hızlı takip ölçümlerinin koordine edilmesine yardım eder.
Buna ek olarak BurstCube, TDRS ile birlikte NASA’nın Yakın Uzay Ağı’nın bir bileşeni olan Direct to Earth sistemi aracılığıyla Dünya’ya düzenli olarak veri iletir.
BurstCube’ün Yörüngede Yaşadığı Zorluklar
Bilim insanlarının BurstCube uzay istasyonundan fırlatıldığında öğrendikleri gibi, iki güneş panelinden biri tam boyuna uzanmadı. Bu da görevdeki yıldız izleyicinin görülmesini zorlaştırıyor ve sürüklenmeyi azaltmak için uzay aracını yönlendirmesini daha zor bir hale getiriyor. Ekip şimdi ek sürüklenmenin BurstCube’ü 12 ila 18 ay boyunca çalıştırma hedefinin yerine Eylül ayında atmosfere yeniden girmeye zorlayacağını tahmin ediyor.
Goddard Uzay Uçuş Merkezi’ndeki Baş Araştırmacı “Ekibin duruma verdiği tepkiden ve yörüngedeki zamanımızı en iyi şekilde değerlendirmesinden gurur duyuyorum.” “BurstCube gibi küçük görevler, astrofizik camiasının gelecekteki liderleri için önemli öğrenme fırsatları sunmanın yanı sıra, harika bilim yapma ve görevimizin gama ışını dedektörü gibi yeni teknolojileri test etme şansı da veriyor” ifadesinde bulundu.
Haber kaynağı: scitechdaily.com/cosmic-fireworks-nasas-burstcube-detects-monumental-space-explosion/
Haberi Derleyen: Ahmet Berkay Uz – Çankaya Üniversitesi – Makine Mühendisliği Öğrencisi
