NASA’nın en güçlü roketi Artemis 1, tehlikeli bir ay görevi olarak test uçuşu gerçekleştirecek. NASA’nın Artemis 1 ay görevinin 29 Ağustos’ta saat 8:33 EDT’de (12:33 GMT) başlaması planlanıyor. Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketi, 8,8 milyon poundluk bir itme derecesine sahip. Bu da onu NASA’nın Satürn V’inden daha güçlü kılıyor. Orion’un uzay aracı, Apollo atasından üçte biri oranında daha da küçük.
29 Ağustos Pazartesi günü, NASA’nın Artemis 1’de Orion ve SLS megaroketini fırlatmayı planladığı, ajansın Artemis programında 2025 yılına kadar insanları aya geri gönderen ilk test uçuşu olacağı zaman değişecek.
Fırlatmayı Pazartesi günü 6:30 EDT’den başlayarak, lansmanı çevrimiçi olarak (1030 GMT) canlı olarak izleyebilirsiniz.
NASA’nın 50 yıldan uzun bir süredir ilk ay roketini fırlattığını görmek için 200.000’e kadar izleyicinin Florida’nın Uzay Sahili’ni doldurması bekleniyor.
NASA’nın keşif sistemleri geliştirme direktör yardımcısı Jim Free, “bu son derece tehlikeli bir görev” diyor.
“Görev sırasında yanlış gidebilecek ve bizi iptal etmeye veya eve erken dönmeye zorlayabilecek bir takım şeyler var” dedi.
Pazartesi günü, NASA’nın Artemis 1’i (1433 GMT) fırlatmaya çalışmak için 10:33 EDT’de sona eren iki saatlik bir zaman aralığı var. NASA’ya göre, bu süre zarfında %70’lik bir olumlu hava ihtimali var.
Neredeyse yirmi yıldır NASA, devasa bir yeni roket inşa etmeye çalışıyor. Constellation’ın 2020’ye kadar aya dönme misyonunun bir parçası olarak NASA, 2004’te o zamanlar Ares V olarak bilinen büyük bir roketin planlarını açıkladı. Sonunda, görev rafa kaldırıldı ve şimdi Artemis programı devrede.
Eskiden Orion’u fırlatmak için Constellation’ın Ares 1 roketinin bir parçası olan ve NASA’nın mekik programında kullanılanlardan biraz daha büyük olan beş parçalı katı roket güçlendiriciler de SLS’de yeni bir yuva buldu.
NASA’nın SLS güçlendiriciler yöneticisi Bruce Tiller, bir röportajda, “Tıpkı bu eksiksiz roketin diğer her parçası gibi, denemelerimizden geçtik” dedi. “O yıllar boyunca herkes zorluklarla yüzleşti ve üstesinden geldi. Bence artık ayrılmaya elimizden geldiğince hazırız. Ayrıca, bu gerçekten heyecan verici.”
On yıldan fazla bir süre önce Kongre, NASA’ya Uzay Fırlatma Sistemini geliştirmesi için izin verdi ve ajansa, derin uzay için yeni bir uzay aracı yaratmak için katı roket güçlendiriciler ve RS-25 çekirdek motorları gibi mekik çağı teknolojisini kullanma talimatı verdi.
O zaman 2017, ilk test uçuşunun yılı olarak belirlendi. Önemli bir gecikme var.
Ajansın zaman içinde keşfettiklerine yanıt olarak, SLS’nin onaylandığı sırada Florida senatörü olan NASA Yöneticisi Bill Nelson Cumartesi günü, “Sadece bu alanın zor olduğunu söyleyebilirim” dedi. Paraya mal olan ve çaba gerektiren yeni sistemler yaratıyorsunuz.
Free’ye göre Artemis 1 için NASA’nın “son derece basit ama iddialı” hedefleri var.
Aydan 25.000 mil hızla dönmeden önce, görevin Orion’un ısı kalkanını 5.000 derece Fahrenheit (2,800 santigrat derece) yeniden giriş sıcaklıklarına (40.000 kph) dayanabilmesini sağlamak için test etmesi gerekiyor.
Ek olarak, NASA, performansını derin uzayda test edebilmesi için SLS’nin Orion’u ay yörüngesine yerleştirdiğinden emin olmak istiyor. Orion, Airbus tarafından yapılan ve Avrupa Uzay Ajansı tarafından sağlanan bir hizmet modülüne sahip.
Kapsül, genel performansını değerlendirmek için Pasifik Okyanusu’na düştükten sonra uzay ajansı tarafından kurtarılacak. NASA’ya göre, yolculuğun her yönünü yakalamak için 1.000’den fazla sensörle donatılmış.
Orion, en uzak noktasında Ay’ın 290.000 mil ve 40.000 mil ötesine geçerek Dünya’dan şimdiye kadar seyahat etmiş en uzak mürettebat dereceli uzay aracına gidecek (1970 yılında Apollo 13 ekibi tarafından belirlenen bir rekoru kırarak).
Uzunluğuna rağmen, görevin, Ay’ın Dünya çevresindeki yolunun ters yönünde uzun, döngüsel bir yörüngede uçarken, ayın sadece bir buçuk yörüngesini tamamlaması bekleniyor. Bu “uzak retrograd yörünge”, Orion’u yaklaşık 60 mil (97 km) kadar yakına ve 40.000 mil kadar uzağa getirecektir.
Bir uzay giysisi giymiş bir “Moonikin” mankeni, Artemis mürettebatının maruz kalacağı radyasyon seviyesini ölçmek için sensörlerle donatılmış insansı gövdelerle birlikte Orion’un içine yerleştirilmiştir.
Orion’un Dünya atmosferine çarptığını görecek, kısa bir süreliğine atlayacak ve ardından NASA’nın “yeniden girişi atlama” olarak adlandırdığı şey için geri inecek, tartışmasız en önemli testtir.
On minik küp uydu, derin uzay araştırmaları için çeşitli teknolojileri test edecek olan Artemis 1 projesinin bir parçası. Diğerlerinin aya yakın Artemis projelerini desteklemesi beklenirken, NEA Scout adlı birinin küçük bir asteroit aramak için aydan ayrılmak için bir güneş yelkeni kullanması bekleniyor.
NASA’daki Keşif Sistemleri Geliştirme Misyon Müdürlüğü’nün direktörü Jacob Bleacher, “Bazıları uzay navigasyon teknolojisi ile deney yapıyor. Hatta daha uzak bir mesafeden bir asteroide yaklaşan bir tane bile var” dedi. Ancak bazıları aya daha fazla dikkat edecek, hareketini ölçecek ve hatta bazı su birikintilerinin potansiyel yerlerini çizecek.
Artemis 1’de her şey plana göre giderse NASA, 2024’te dört kişiyi ayın etrafında bir uçuş yolculuğuna çıkaracak mürettebatlı bir görev olan Artemis 2’yi başlatacak. Görevler arasındaki aralık, NASA’nın Artemis 1’in bazı aviyoniklerini ve diğer bileşenlerini kullanması ve ayrıca Orion’un nasıl çalıştığını bekleyip gözlemlemesi için gereklidir.
Artemis 2 görevi başarılı olursa NASA, yirmi birinci yüzyılın ilk mürettebatlı aya inişini yapmak için Artemis 3’ü 2025’te fırlatmayı hedefliyor. Aydaki ilk kadın da dahil olmak üzere iki astronotu ayın güney kutbuna taşıyacak olan o aya iniş için SLS ve Orion dışındaki unsurlara bağlı.
Artemis 3 görevini tamamlamak için NASA, yepyeni uzay giysilerine ve oldukça büyük bir arazi aracına ihtiyaç duyacak. Diğer işletmeler Artemis uzay giysileri yaratırken, SpaceX NASA için devasa bir Starship ay iniş aracı inşa ediyor. Her iki bileşen de gecikirse ajansın planları da etkilenecek.
Free’ye göre, takımlarımız hazır değilse aya inmeyeceğiz ve aynı şey Starship hazır, ancak takımlarımız hazır değilse de geçerli.
Ancak NASA, sürdürülebilir bir şekilde aya geri dönmeyi taahhüt ettiğini ve yalnızca ayak izleri, bayraklar ve resimler bırakmayacağını vurguluyor. Organizasyon, Artemis 2 ve yaklaşmakta olan SLS güçlendiriciler için donanımı zaten inşa etti ve en azından Artemis 9’a kadar planları var.
Ay’a inişler için bir sahne alanı olarak hizmet etmek amacıyla NASA, ayın yörüngesinde dönen yeni Gateway uzay istasyonunun çeşitli unsurlarını inşa etmek için sözleşmeler imzaladı. Nelson’a göre sürekli hedef, 2030’ların sonlarında mürettebatlı bir inişin planlandığı Mars.
Nelson, keşfedilmeyi bekleyen uçsuz bucaksız, uçsuz bucaksız bir evren olduğunu ekledi. Bu, bu keşfin ikinci aşaması ve bu sefer yabancı ortaklarla işbirliği yapıyoruz.
Kaynak: Space.com
