Atom çekirdeği serbest nötronları yakaladığında, ağırlaşır ve nötron radyasyonunun malzemelerde radyoaktiviteye neden olduğu süreç olan uyarılmış durumlara girerler. Gama ışınlarının yanı sıra beta parçacıkları, alfa parçacıkları, fisyon ürünleri ve nötronlar dahil olmak üzere diğer parçacıklar, uyarılmış çekirdek bozunurken (nükleer fisyonda) derhal salınır. Sonuç olarak, herhangi bir ara bozunmadan sonra bile, nötron yakalama işlemi sıklıkla kararsız bir aktivasyon ürünü üretir. Bu radyoaktif çekirdeklerin yarılanma ömürleri birkaç nanosaniye ile uzun yıllar arasında değişebilir.
Kararlı bir maddeyi özünde radyoaktif yapmak için tek tipik yöntem, nötron aktivasyonudur. Nötron açısından zengin radyoizotopların yaratılmasının bir sonucu olarak, hava, su ve toprak gibi doğal olarak oluşan herhangi bir malzeme, nötron yakalama ile değişken derecelerde radyoaktiviteye neden olabilir (aktive edilebilir).
Bir çekirdeğin ikili veya üçlü yakalama olasılığı, tek bir yakalama olasılığından daha düşük olduğundan, bazı atomların kararsız hale gelmesi için birden fazla nötron gerekir, bu da onları etkinleştirmelerini zorlaştırır. Örneğin, hidrojen ve oksijen suyu oluşturur.
Doğal oksijenin (oksijen-16) trityum (hidrojen-3) olarak kararsız hale gelmesi için iki yakalamaya ihtiyacı varken, kararsız oksijen-19 haline gelmesi için üç yakalamaya ihtiyaç vardır.
Hem sodyum hem de klor atomlarının her birinin sadece bir kez yakalanmasıyla kararsız hale geldiği sodyum klorürün (NaCl) aksine, suyun aktive edilmesi bu nedenle çok zordur. Bu ayrıntılar, 1946 Crossroads Operasyonu nükleer deneme kampanyası sırasında ilk elden tanık olunmuştur.
Kaynak: Wikipedia
