Gökbilimciler bu konuda endişe duyuyorlardı ve nihayet bilgi mevcut. Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre, alçak Dünya yörüngesindeki uydu sayısının artması son zamanlarda astronomik araştırmalar üzerinde olumsuz bir etki yarattı. Bunlardan en kötü şöhrete sahip olanı SpaceX Starlink uyduları. Araştırmaya göre, uydular Hubble Uzay Teleskobu fotoğraflarını daha sık bozuyor ve uydu izleri olarak bilinen görüntülerde bilimsel araştırma için kullanılamaz hale getiren uzun, parlak çizgiler bırakıyor.
Yakın zamanda yapılan bir ankete göre, işletmeler araştırma kaynaklarının artan bir yüzdesini yüksek maliyetli altyapı ve azaltma önlemlerine yatırıyor.
2021’e kadar olan verileri kullanan mevcut çalışma Sandor Kruk tarafından yönetildi. 2021’den bu yana çok daha fazla uydu alçak Dünya yörüngesine yerleşti. Sadece Starlink 2022’de 1.500’den fazla uydu ekledi ve her ay çok daha fazla uydu fırlatılmaya devam ediyor.
Yine de Kruk’un ekibi tarafından yürütülen araştırma, Hubble verileri üzerindeki yapay uydu müdahalesinin ilk değerlendirmelerini temsil ediyor. Grup bulgularını 2 Mart 2023 tarihinde Nature Astronomy adlı hakemli yayına sundu.
Gökbilimciler arasında bu uydular hakkında pek çok tartışma ve endişe var. Uyduların astronomiyi nasıl etkilediğine ve neler yapıldığına dair yazılar astronomi dergilerinde sıklıkla yer alıyor.
Regina Üniversitesi’nde öğrenci olan Samantha Lawler da konuya aşina. Mastodon’daki CelesTrak’tan aldığı verilere göre şu anda alçak Dünya yörüngesinde 5.913 uydu bulunuyor (ancak bu sayı SpaceX’in aylık Starlink fırlatmaları nedeniyle sürekli değişiyor).
Alçak Dünya yörüngesindeki on binlerce uydunun yüzde altmış ikisi Starlink uydularıdır. Bu da başka firma ve ülkelerin de alçak dünya yörüngesini işgal ettiği anlamına geliyor. Yine de, Mastodon’da belirttiği gibi:
Şimdiye kadar yörüngede bulunan her şeyle kıyaslandığında Starlink hem sayısal olarak hem de toplam kütle açısından gülünç derecede büyük.
Uydular fotoğrafları sabote ediyor
New York Times’ın bahsettiği Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Jonathan McDowell’a göre:
Bu konuyla ilgilenmek zorunda kalacağız. Bundan astronomi de etkilenecek. Bilim zaman zaman imkansız hale gelecek. Yürütülmesi çok daha fazla paraya mal olan bilimler olacak. Eminim bazı şeyleri kaçıracağız.
Batmakta olan bir uzay teleskobu
Hubble Uzay Teleskobu 1990 yılında yörüngeye gönderildi ve bilimsel gözlemleri için Dünya yüzeyinden yaklaşık 380 mil (610 km) yüksekliğe yerleşti. Ancak 33 yıl sonra yörüngesi bozuldu ve şu anda Dünya’nın 330 mil (530 km) yukarısına yaklaştı.
Daha önce Dünya’nın üzerinde yer alan uydu eski yörüngesinin hemen altındaki bir yörüngede dönüyor.
SpaceX, Hubble’ın ömrünü uzatmak için geçen yıl onu daha yüksek bir yörüngeye fırlatma planını açıkladı. Uzay teleskobunun yörüngesi, eğer bir destek almazsa sonunda atmosferimizde yanacak ve yörüngesinden çıkacaktır. Bir takviye ile teleskop sadece daha uzun yaşamakla kalmayacak, aynı zamanda fotoğrafları sabote eden uyduların ötesine de yükselebilecek. Hubble’ı korumaya yönelik araştırmalar henüz teorik aşamada.
Elbette böyle bir çözüm sadece Hubble’a fayda sağlayacaktır, Dünya’dan uydular aracılığıyla bakan düzinelerce ya da belki yüzlerce yer tabanlı teleskopa değil.
Kaynak: earthsky.org
