Güneşin sanki üzerinden bir ısırık alınmış hali gezegenimizin belli bölgelerinden izlenebilecek. Avrupa, Batı Asya ve Kuzeydoğu Afrika’nın bazı bölgeleri 25 Ekim Salı günü kısmi güneş tutulmasını görebilecek. ABD gibi dünyanın diğer bölgelerindeki gökyüzü gözlemcileri bu manzarayı şahsen kaçırsalar bile, internet üzerinden canlı ve ücretsiz olarak izleyebilirler.
25 Ekim’de ay güneşin önünden geçerken, parçalı güneş tutulması EDT 04:58’de (0858 GMT) başlayacak ve EDT 09:01’de (1301 GMT) sona erecek.
Astronomi meraklıları, Sanal Teleskop Projesi 2.0 sayesinde 25 Ekim’deki parçalı güneş tutulmasını evlerinin konforunda izleyebilecekler (ya da ofislerinden). Tutulma İtalya’nın Roma kentinden ücretsiz olarak internet üzerinden canlı yayınlanacak.
Time & Date web sitesinin mobil gözlemevi ekibi de parçalı tutulmayı canlı olarak yayınlayacak ve izleyiciler bu yayını YouTube sayfasından izleyebilecekler.
Güneş tutulmaları, Ay’ın Dünya ve Güneş’in önünden geçerek bir gölge oluşturması ve Güneş ışınlarının tamamını ya da bir kısmını gizlemesiyle gerçekleşir. 2022’nin ilk parçalı tutulması 30 Nisan’da gerçekleşmiş ve güneydoğu Pasifik ile Güney Amerika’nın güneyinde görülmüştü. 2022’nin ikinci parçalı tutulması 25 Ekim’de gerçekleşecek.
Hem kısmi hem de tam güneş tutulmaları Dünya üzerindeki her yerden asla görülemez. Bunun nedeni Ay’ın Dünya’dan çok daha küçük olması ve bu nedenle gezegen yüzeyinin sadece birkaç yüz mil genişliğindeki küçük bir bölümünün gölgesiyle kaplanabilmesidir.
“Merkezi tutulma noktası” olarak bilinen alan 25 Ekim’de Güneş diskinin %82’lik maksimum örtüsüne sahip olacak. Bu, Dünya üzerinde Güneş ve Ay’ın merkezlerini birleştiren varsayımsal bir çizginin gezegenimizin yüzeyiyle kesiştiği noktadır.
Kuzey Kutbu, 25 Ekim’de tutulmanın merkez noktasının bulunduğu yer olacak. Bu noktadan itibaren, güneş diskinin örtülü kısmının kapsamı, noktadan uzaklaştıkça azalacaktır. Güneş Rusya’da %80, Çin’de %70, Norveç’te %63 ve Finlandiya’da %62 oranında örtülecektir.
Türkiye’de Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Tutulma Avcıları iş birliğinde düzenlenecek etkinlikle, 25 Ekim’de yaşanacak parçalı güneş tutulması Fırat’ın incisi Rumkale’de gözlemlenecek.
Bu tutulma sırasında Dünya’nın hiçbir yerinde tam güneş tutulması yaşanmayacak çünkü olay sırasında ay ve güneş tam olarak aynı hizada olmayacak ve bu da her yerde tam güneş tutulmasını engelleyecek. Cadılar Bayramı öncesinde bu durum, güneşin korkunç bir ısırık almış gibi görünmesine yol açacak.
Gökyüzü gözlemcileri kısmi güneş tutulmasını şahsen ya da çevrimiçi olarak izleyemezlerse, 20 Nisan 2023’te gerçekleşecek bir sonraki tam güneş tutulmasını not etmelidirler.
Kaynak: Space – Robert Lea
