Alain Aspect, John Clauser ve Anton Zeilinger, çığır açan çalışmalarla dolaşık durumdaki parçacıkları inceleme ve kontrol etme yeteneğini kanıtladılar. Dolaşık bir çiftteki iki parçacık fiziksel olarak etkileşime giremeyecek kadar uzakta olsa bile, birine olan şey diğerini etkiliyor. Ödül sahiplerinin deneysel araçlar yaratmasıyla yeni bir kuantum teknolojisi çağının temeli atılmış oldu.
Kuantum Dolanıklığı
Alain Aspect, John Clauser ve Anton Zeilinger tarafından, iki parçacığın ayrı olmalarına rağmen tek bir varlık gibi davrandıkları dolaşık kuantum durumlarını kullanarak yenilikçi deneyler gerçekleştirilmiştir. Bulguları, yeni kuantum bilgi tabanlı teknolojinin yolunu açmıştır.
Kuantum mekaniğinin maddi olmayan etkileri için uygulamalar ortaya çıkmaya başlamıştır. Günümüzde kuantum ağları, bilgisayarlar ve güvenli kuantum şifreli iletişim üzerine çok çeşitli araştırmalar yapılmaktadır.
Kuantum mekaniğinin iki veya daha fazla parçacığın dolaşık bir durumda bir arada bulunmasına izin vermesi, bu ilerlemenin çok önemli bir yönüdür. İki parçacık çok uzakta olsa bile, dolaşık bir çiftte birine ne olduğu diğer parçacığa ne olacağını etkiler.
Korelasyonun gizli değişkenlerden (dolanık bir çiftteki parçacıklara bir deneyde hangi sonucu vermeleri gerektiğini söyleyen talimatlar) kaynaklanıp kaynaklanmadığı konusu çok uzun süre tartışıldı. John Stewart Bell 1960’larda kendi adını taşıyan matematiksel eşitsizliği yarattı. Buna göre, eğer gizli değişkenler varsa, birkaç ölçümün sonuçları arasındaki korelasyon hiçbir zaman belirli bir değerden yüksek olmayacaktır. Ancak kuantum mekaniğine göre, belirli bir tür deney Bell’in eşitsizliğine meydan okuyacak ve aksi takdirde düşünülebileceğinden daha büyük bir bağlantıya yol açacaktır.
John Clauser, John Bell’in teorilerini genişleterek gerçek bir deneyle sonuçlandı. Bell eşitsizliğini açıkça ihlal eden ölçümleri, yapıldıkları dönemde kuantum teorisini destekliyordu. Bu da gizli değişkenleri içeren bir teorinin kuantum mekaniğinin yerini alamayacağını göstermektedir.
John Clauser’in deneyinden sonra, bazı boşluklar hala oradaydı. Bu düzenleme Alain Aspect tarafından yaratıldı ve önemli bir boşluğu kapatmak için kullanıldı. Dolaşık bir çift kaynağından ayrıldıktan sonra, ölçüm ayarlarını değiştirebilmiş ve çiftin serbest bırakıldığı sırada yürürlükte olan ayarların sonuç üzerinde hiçbir etkisi olmamasını sağlamıştır.
Anton Zeilinger, sofistike teknikler ve kapsamlı testler kullanarak dolaşık kuantum durumlarını kullanmaya başladı. Araştırma ekibi ayrıca kuantum ışınlanma olarak bilinen ve bir kuantum durumunun bir parçacıktan diğerine uzaktan aktarılmasını sağlayan bir olgunun varlığını da kanıtladı.
“Yeni bir tür kuantum teknolojisinin gelişmekte olduğu giderek daha açık hale geliyor. Nobel Fizik Komitesi Başkanı Anders Irbäck, kuantum mekaniğinin yorumlanmasına ilişkin temel soruların ötesinde, ödül sahiplerinin dolaşık durumlarla ilgili çalışmalarının kayda değer bir öneme sahip olduğunu görebiliyoruz, diyor.
Kaynak: nobelprize.org
