30 Ağustos Zafer Bayramımız kutlu olsun.
Gerektiğinde Orduları geri çektirebilecek askeri bir deha. Tam strateji uzmanı Atatürk.
Atatürk’ün Bingöl ve Muş Muharebeleri
8’inci Tümen, devam eden Rus saldırılarına karşı olağanüstü bir kahramanlık göstermiş olsa da 14 Temmuz 1916’da Muş cephesi düşman tarafından yarılmıştır. Türk birlikleri 25 kilometrelik genişliğinde bir mevzii bırakarak büyük bir ustalıkla Kulp Boğazı’ndan geri çekilmiştir. Özellikle Kortik dağında çok kanlı muharebeler yapılmış ve arazinin sarplığından yararlanan Türk askerleri Ruslara ciddi kayıplar verdirmiştir. Ancak devam eden saldırılar karşısında Türk birlikleri geri çekilmek zorunda kalmıştır.
İlk geri çekilme 7 km genişliğinde icra edilmiştir. Harekâtı bölgeden sevk ve idare eden, daha önce de cephe gerisinde savunma mevzilerini teftiş eden Mustafa Kemal Paşa, bu mevzilerin Şin boğazını kapsayacak durumda olmadığını ve Andok’dan gelen vadi ilerisinde bulunmasını çok sakıncalı gördüğünden bir gece sonra yeni savunma hattının 2 km daha güneye çekilmesini ve Panak sırtlarının elde bulundurulmasını emretmiştir. Ayrıca Kulp Boğazı’nın adım adım savunulmasını ve Malabadi bölgesinde takviye edilmiş bir alayın bulundurulmasını istemiştir.
Lord Kinross’un ifadeleriyle Atatürk’ün aldığı bu stratejik karar;
Sorumluluğu Üzerine Alan ve Emre İtaat Etmeyen Atatürk
“2’nci Ordunun sağ yanında kolordusuyla dövüşen Mustafa Kemal çarpışmanın en hareketli yerindeydi soğukkanlılığı sayesinde muhtemel bir esirlikten ya da ölümden kurtulmuştu. Sonra sorumluluğu üzerine alarak bir geri çekilme emri verdi, emir dışı hareketiyle tehlikeye atmış olduğu meslek hayatı böylece kurtuluyordu.” cümleleriyle yorumlamıştır.
Mustafa Kemal Paşa bu stratejik geri çekilme kararının daha geniş kapsamlısını İstiklal Harbi’nde 10-24 Temmuz 1921 tarihleri arasında cereyan eden Eskişehir-Kütahya Muharebeleri sırasında vermiştir. Türk Ordusu’nu 150 km geriye Sakarya Nehri doğusuna çekmiş ve burada savunma harekâtı planlamış ve uygulamıştır.
Türk Ordusu için uygun olan şartları hazırlarken Yunan kuvvetlerini daha zor şartlarda harekât yapmaya mecbur etmiş ve başarı sağlamıştır.
Kaynak: Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi Yıl 17 Sayı 33 (Bahar 2021)
