41,000 yıl önce Dünya’nın manyetik alanı, modern seviyelerin çok altına düşerek zayıfladı ve bu durum gezegenin yüzeyine büyük miktarda radyasyonun ulaşmasına neden oldu. Araştırmacılar, Laschamps olayı olarak bilinen bu durumun Neandertallerin yok oluşuna katkıda bulunabileceğini, modern insanların ise özel giysiler ve okra güneş kremi kullanarak korunmuş olabileceğini öne sürüyorlar.
Dünya’nın manyetik alanı, zararlı radyasyona karşı bir koruyucu kalkan görevi görür ve manyetik kutuplar genellikle kuzey ve güney kutuplarıyla hizalıdır. Ancak, gezegenin sıvı dış çekirdeğindeki değişimlerden dolayı bu kutuplar zaman zaman yer değiştirir. A. Mukhopadhyay, bu tür dalgalanmaların, Dünya’nın manyetik alanının gücünde ve yöneliminde değişikliklere yol açabileceğini belirtir, tıpkı Laschamps olayı sırasında gözlemlendiği gibi.
Mukhopadhyay ve ekibi, volkanik kayalarda ve tortullarda korunan manyetik imzaları inceleyerek Laschamps olayı sırasında Dünya’nın manyetik alanının detaylı bir 3D modelini oluşturdu. Bu çalışma sonucunda manyetik kutupların ekvatora doğru kaydığını ve alan gücünün günümüz seviyelerinin sadece %10’una düştüğünü tespit ettiler. Bu durum sırasında genellikle sadece kutuplara yakın yerlerde görülebilen auroralar, daha geniş bölgelerde, hatta belki ekvator yakınlarında bile görülebilir hale geldi.
Zayıflayan manyetik alan, daha fazla güneş ve kozmik radyasyonun Dünya yüzeyine ulaşmasına izin vermiş ve bölgesel iklimleri değiştirmiş olabilir. Mukhopadhyay, bu çevresel değişikliklerin, insan popülasyonlarında koruyucu giysilerin ve UV koruması için okra kullanımının arttığını, bunun da uyum sağlayıcı davranışlara yol açabileceğini öne sürüyor.
Antik Çağda Radyasyon Riski
Araştırmacılar, özel giysilerin üretilmesi ve kırmızımsı mineral olan okranın güneş koruyucu olarak kullanılmasının, Neandertallerin yok oluşu sırasında Homo sapiens’e avantaj sağlamış olabileceğini düşünüyorlar. A. M. Way, eski modern insanların Avrupa’ya girişi ile Laschamps olayı arasında zaman açısından bir örtüşme olduğunu belirtiyor ancak modern insanların Neandertallerden daha iyi güneş koruması sağladığı ve bu nedenle Neandertaller üzerinde bir üstünlük kazandığı iddiasını abartılı bir yorum olarak değerlendiriyor.
V. Waweru, bu dönemde eski insanların okra kullandığına dair kanıtlar bulunduğunu aktarır. Etiyopya’daki Porc-Epic bölgesi, 45,000 yıl önce okra kullanımını kaydederken bunun 40,000 yıl önce yoğunlaştığını gösteriyor. Bu maddeyi güneş kremi yapmak veya sanat gibi diğer amaçlarla kullanmış olabilirler.
L. Nejman ise, modern insanların okrayı güneş kremi olarak kullanıp kullanmadıklarının bilinmediğine dikkat çekiyor. Eğer kullandılarsa, bu onları daha fazla korumuş olabilir, ancak bunun onların kurtarılmasını sağladığını söylemek zor, diyor ve o dönem Avrupa’daki zorlu koşullara işaret ediyor.
Nejman ayrıca, Laschamps olayının Heinrich olay 4 olarak bilinen aşırı soğuk bir dönem ve İtalya’daki büyük bir volkanik patlama olan Campanian Ignimbrite patlamasıyla aynı zamana denk geldiğine vurgu yapıyor. Homo sapiens, Neandertallerle kıyaslandığında Afrika ve başka yerlerde diğer büyük popülasyonlara sahip olmanın avantajını elinde bulunduruyordu, böylece bu olaylardan sonra yeni Homo sapiens bireyleri Avrupa’ya taşınabilirdi.
Kaynak: newscientist.com/article/2476982-ancient-humans-may-have-faced-radiation-risk-41000-years-ago/
