UC San Francisco ve Stanford Medicine araştırmacılarının yeni araştırmasına göre, sosyal bağların kurulmasında çok önemli olduğu düşünülen oksitosin hormonunun reseptörü, bilim insanlarının son 30 yıldır ona atfettiği önemli rolü oynamıyor olabilir. Bu bulgu, onlarca yıllık bir dogmaya meydan okuyor.
Neuron dergisinde yayınlanan çalışmada araştırmacılar, kır farelerinin oksitosin reseptörleri olmadan ürediklerini ve sıradan farelerle aynı tek eşli çiftleşme, bağlanma ve ebeveynlik davranışlarını sergilediklerini keşfetti. Ayrıca, tipik dişi tarla sıçanlarından daha az miktarda olsa da, oksitosin reseptörü olmayan dişiler doğum yaptı ve süt üretti.
Bulgular, halk arasında “aşk hormonu” olarak adlandırılan oksitosin reseptörlerinin, çift bağını ve ebeveynliği yöneten tek biyolojik faktör olmadığını göstermektedir.
Oksitosin “Aşk İksiri #9” olarak anılsa da, çalışmanın kıdemli yazarlarından ve UCSF Weill Nörobilimler Enstitüsü’nün bir üyesi olan psikiyatrist Devanand Manoli, MD, Ph.D., 1’den 8’e kadar olan iksirlerin yeterli olabileceğini öne sürdü. “Bu çalışma oksitosinin muhtemelen çok daha karmaşık bir genetik yolun sadece küçük bir bileşeni olduğunu gösteriyor.”
CRISPR’lı Tarla Fareleri
Araştırmacılar, yaşam boyu tek eşli ilişkiler geliştirdiği bilinen birkaç memeli türünden biri olan çayır tarla farelerini sosyal bağın doğası hakkında daha fazla bilgi edinmek için inceliyor.
1990’larda oksitosinin reseptörüne bağlanmasını engelleyen ilaçlar kullanılarak yapılan çalışmalarda tarla farelerinin çift bağ kuramadığı gösterilmiştir. Bu durum araştırmacıları, hormonun bu tür ilişkilerin gelişmesi için gerekli olduğu sonucuna götürmüştür.
Mevcut çaba, Manoli ve şu anda Stanford Medicine’da görev yapan nörobiyolog Nirao Shah, MD, Ph.D.’nin benzer ilgi alanlarına sahip olmalarının bir sonucu olarak başladı. On yıllar önce oksitosin çalışmaları hakkında ders verdiği için Shah, oksitosin biyolojisine ve çayır farelerindeki sosyal bağlılığa büyük ilgi duyuyordu. Manoli, sosyal bağın nörolojisini incelemek amacıyla 2007 yılında doktora sonrası araştırmacı olarak Shah’ın grubuna katıldı.
İkili, oksitosinin reseptörüne bağlanmasının çift bağının nedeni olup olmadığını doğrulamak için bu 15 yıllık proje için en son genetik teknolojileri kullandı. CRISPR teknolojisini kullanarak çalışan oksitosin reseptörlerinden yoksun çayır fareleri yarattılar. Mutant fareler daha sonra diğer farelerle uzun süreli ilişkiler kurup kuramayacaklarını görmek için teste tabi tutuldu.
Mutant tarla farelerinin normal tarla fareleri kadar kolay çift bağ oluşturması araştırmacıları şaşırttı.
Manoli, örüntülerin ayırt edilemez olduğunu gözlemledi. “Oksitosin reseptörünün yokluğunda, oksitosine bağımlı olduğu varsayılan birincil davranışsal özellikler -cinsel partnerlerin kucaklaşması ve diğer olası partnerleri reddetmesinin yanı sıra anne ve babalar tarafından ebeveynlik- tamamen bozulmamış gibi görünüyor.”
Dişi tarla farelerinin önemli bir kısmının doğum yapabilmesi ve yavruları için süt üretebilmesi, Manoli ve Shah için çift bağından daha da şok ediciydi. Manoli’ye göre oksitosin, emzirme ve doğumda muhtemelen daha önce düşünülenden daha karmaşık bir rol oynuyor.
Oksitosin Hakkında Bilinmeyenler
Doğumun oksitosine bağlı olduğu inancına rağmen, reseptörleri olmayan dişi farelerin diğer hayvanlarla aynı şekilde ve aynı zamanda doğum yapabildiği kanıtlandı.
Bulgular, hormonun doğumdaki işlevinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunuyor: Oksitosin doğumu başlatmak için sıklıkla kullanılsa da, çok erken doğum yapan annelerde üretimini durdurmak, kasılmaları durdurmak için diğer yöntemleri kullanmaktan daha etkili değildir.
Ancak araştırmacılar hayvanların nasıl süt ürettiklerine ve yavrularını nasıl beslediklerine şaşırdılar.
Reseptörüne bağlanan oksitosinin uzun zamandır süt çıkarma ve ebeveyn bakımı için gerekli olduğuna inanıldığından, mutant dişilerin yarısının yavrularını emzirme ve sütten kesme konusunda başarılı olması, oksitosin sinyalinin hala bir rol oynayabileceğini, ancak daha önce inanıldığı kadar önemli olmayabileceğini göstermektedir.
Shah’a göre bu durum, oksitosin ve emzirme hakkında çift bağından çok daha uzun süredir var olan inançları çürütüyor. Tıp ders kitapları tipik olarak hormonun süt bırakma refleksine aracılık ettiğini belirtir, ancak burada “Bir saniye, bundan daha fazlası var” diyoruz.
Manoli ve Shah, bir kişinin sosyal bağlar kurma veya sürdürme kapasitesini bozan otizm ve şizofreni gibi psikiyatrik hastalıklar için daha iyi tedavilerin anahtarını elinde tuttuğuna inanıldığı için çift bağının nörobiyolojisini ve moleküler mekaniğini anlamaya odaklandı.
Geçtiğimiz on yıl boyunca, bu bozuklukları tedavi etmek için oksitosin kullanan klinik çalışmalara büyük bir iyimserlikle yaklaşıldı. Ancak sonuçlar tutarsızdı ve hiçbiri gelişim için kesin bir yol göstermedi.
Araştırmacılara göre bu çalışma, sosyal bağlılığı tek bir yola veya kimyasala bağlayan mevcut hipotezin basit olduğunu açıkça göstermektedir. Evrimsel açıdan bakıldığında, birçok sosyal türün hayatta kalması için bağlanmanın önemi göz önüne alındığında bu sonucun mantıklı olduğunu iddia ettiler.
Manoli, “Bu davranışlar hayatta kalmak için tek bir potansiyel başarısızlık noktasına bağlı olmayacak kadar önemlidir” diye ekledi. “Muhtemelen bu davranışa izin veren daha fazla genetik devre veya yol vardır. Oksitosin reseptör sinyali bu programın bir bileşeni olsa da, tek bileşen değildir.”
Bu bulgu, araştırmacıları sosyal etkileşimde bulunmakta zorlananlara yardım etmek için yeni yollara yönlendiriyor.
Shah şunları söyledi: “Bağlanma ve bağlanma davranışına aracılık eden birincil yolu ortaya çıkarabilirsek, otizm, şizofreni ve diğer birçok psikiyatrik hastalıktaki semptomları hafifletmek için son derece ilaçlanabilir bir hedefe sahip olacağız.
Kaynak: medicalxpress
