Amerika Birleşik Devletleri’nde babalar artık her hafta çocuk bakımına elli yıl öncesine kıyasla üç kat daha fazla zaman harcamaktadır. Almanya, İspanya, İsveç ve İzlanda gibi ücretli babalık iznini artıran veya babalara izin almaları için teşvikler sağlayan ülkelerde, babaların çocuk yetiştirme sürecine katılımındaki artış çok daha belirgindir. Ayrıca, giderek artan sayıda kanıt, ilgili babalara sahip çocukların fiziksel ve bilişsel sağlık da dahil olmak üzere çeşitli alanlarda daha iyi performans gösterdiğini ortaya koymaktadır.
Babaların çocuk bakımına artan katılımına ve çocuklarının yaşamlarındaki önemine rağmen, babalığın erkekler üzerindeki etkileri konusunda şaşırtıcı derecede az araştırma vardır. Daha da az sayıda araştırma, babalığı kolaylaştırabilecek biyokimyasal ve zihinsel değişikliklere odaklanmaktadır.
Ebeveyn olmanın yeni bir bebeğe sahip olan herkesi dönüştürmesi şaşırtıcı olmamalıdır. Biyolojik anne olan kadınlarda hamileliğe bağlı hormonal değişiklikler, yeni bir annenin beyninin neden değişebileceğini açıklamaya yardımcı olur.
Ancak babalık, hamilelik deneyimi yaşamayan erkeklerin zihinlerini ve bedenlerini ebeveynliklerine ilham verecek şekilde değiştiriyor mu? İki ülkede ilk kez baba olanlar üzerinde yaptığımız son çalışmada, bu soruyu yanıtlamak için yola çıktık.
Hamileliğin yeni bir annenin beyni üzerindeki etkisi
Son zamanlarda yapılan çalışmalardan elde edilen ikna edici kanıtlara göre, hamilelik bir kadının beyninin yapısal bileşenlerinin nöroplastisitesini veya yeniden şekillenmesini artırabilir. Araştırmacılar, manyetik rezonans görüntüleme kullanarak hamile kadınların beyinlerinin anatomisinde önemli değişiklikler keşfettiler.
Bir çalışmada, İspanyol araştırmacılar ilk kez anne olan kadınları doğumdan önce ve doğumdan iki ay sonra değerlendirmişlerdir. Yeni annelerin beyin hacmi, çocuk sahibi olmayan kadınlarınkinden daha azdı; bu da bazı önemli beyin yapılarının hamilelik ve doğum sonrası erken dönem boyunca gerçekten küçüldüğünü gösteriyordu.
Beyindeki değişiklikler o kadar belirgindi ki, bir algoritma hamile kadınlar ile hiç doğum yapmamış kadınların beyinleri arasındaki farkı söyleyebiliyordu.
Nöronların yoğun olduğu beyin dokusu tabakası olan gri madde, beynin her yerinde bu değişiklikleri gösteriyor. “Zihin teorisi” ya da diğer insanların zihinleri hakkında düşünme ile ilişkili kortikal yapıların hamilelikten etkilendiği görülmektedir.
Anneler, beynin daha derinlerinde yer alan ve duygu ve motivasyon gibi daha temel zihinsel süreçlerle ilişkili olan daha eski beyin bölgeleri olan subkortekste daha fazla beyin değişikliğine sahiptir.
Beyindeki bu anatomik değişiklikler neden hamilelikten sonra meydana geliyor?
Araştırmacılara göre bu beyin değişiklikleri, annelerin sürekli dikkat gerektiren ancak taleplerini ifade edemeyen bebeklerine hassas bakım sağlamalarını kolaylaştırabilir. Aslında, hamilelik sırasında en çok değişen beyin bölgelerinin çoğu, anneler kendi bebeklerinin görüntülerini veya videolarını izlediklerinde aktive oluyor. Yeni annelerin beyinlerinin, bebekleriyle etkileşime girme ve bebeklerine bakma becerilerini geliştiren bilişsel değişikliklere uğraması mantıklıdır.
Peki ya babalar? Hamileliği bizzat yaşamamış olmalarına rağmen, onlar da yeni doğan bebekle ilgilenebilirler.
Babaların beyinleri de evrimleşiyor
Çocuk yetiştirme deneyimi, yeni bir beceri öğrenmeye benzer şekilde, yeni ebeveynlerin zihinleri üzerinde bir etkiye sahip olabilir. Sinirbilimcilerin deneyim kaynaklı beyin plastisitesi olarak adlandırdıkları bu durum, yeni bir dil ya da müzik aleti öğrenirken beyinde meydana gelen değişikliklere benzemektedir.
Küçük ama giderek büyüyen bir araştırma grubuna göre, bu tür bir plastisite, hamilelik geçirmeden bir çocuğa bakmanın bilişsel, fiziksel ve duygusal zorluklarını deneyimleyen babalarda görülüyor.
İkincil erkek bakıcıların aksine birincil bakıcı olan eşcinsel erkek babalar, bebeklerini izlerken ebeveyn beyin bölgeleri arasında daha güçlü bağlantılar sergiliyor.
Los Angeles’taki Güney Kaliforniya Üniversitesi ve BeMother girişimine bağlı Madrid’deki Instituto de Investigación Sanitaria Gregorio Maraón’dan araştırma ekiplerimiz, yeni babaların beyinlerindeki plastisite hakkında daha fazla bilgi edinmek için yeni bir çalışma üzerinde birlikte çalıştı.
İspanya’da 20, Kaliforniya’da 20 olmak üzere 40 erkek toplandı ve her birine biri eşlerinin hamileliği sırasında, diğeri de altı ay sonra olmak üzere iki MRI taraması yapıldı. Çocukları olmayan 17 erkekten oluşan bir kontrol grubu da dahil edildi.
Doğum öncesinden doğum sonrasına kadar, babaların beyinlerinde aynı zaman diliminde gözlemlediğimiz çocuksuz erkeklerde olmayan bazı önemli değişiklikler keşfettik.
Hem İspanyol hem de Kaliforniyalı gruplarda babaların beyinlerinde görsel işleme, dikkat ve annelik empatisi ile ilgili kortikal alanlarda değişiklikler görülmüştür.
Yeni bir babanın beyninde neler değişir?
Babaların çocuklarıyla ne kadar bağ kurdukları, beyin plastisite düzeyleriyle ilişkili olabilir. Dünyanın birçok yerinde babaların çocuk bakımına daha fazla dahil olmasına rağmen, babaların katılım düzeyi erkekler arasında büyük farklılıklar göstermektedir.
Bu katılım çeşitliliği, bu babaların ilk kez çocuk sahibi olan annelere kıyasla daha ince beyin değişikliklerine sahip olduğu bulgumuzu açıklayabilir. Gerçekte, babalardaki beyin değişiklikleri annelerdekinin yaklaşık yarısı kadar önemliydi.
Babaların çocuklarıyla ne kadar etkileşime girdiğini etkileyen sosyal, kültürel ve psikolojik unsurların da babalık beyninin gelişimi üzerinde etkisi olabilir. Aslında, Kaliforniyalı babalarla karşılaştırıldığında, tipik olarak daha cömert babalık izinlerinden yararlanan İspanyol babalar, hedefe yönelik dikkati kolaylaştıran beyin bölgelerinde daha belirgin değişiklikler göstermiştir, bu da babaların çocuklarının işaretlerini tanımalarına yardımcı olabilir.
Bu bulgu, babaları doğum sonrası erken dönemde çocuklarına bakmaya daha fazla zaman ayırmaya teşvik eden aile politikalarının babalık beyninin büyümesini teşvik edip edemeyeceği sorusunu akla getiriyor.
Öte yandan, belki de daha fazla hormon ve beyin yeniden şekillenmesine sahip erkekler de uygulamalı bakıma yardımcı olmaya daha meyillidir.
Bu sorunları yanıtlamak ve ebeveynlik rolüyle mücadele etme tehlikesi altında olabilecek babalara yardım etmenin en iyi yolunu belirlemek için çok daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Babaların bir çocuğun gelişimindeki önemine rağmen, fon sağlayan kuruluşlar genellikle erkeklerin baba olmasıyla ilgili çalışmalara öncelik vermemiştir. Ancak, bu gibi çalışmalar arttıkça bu durum değişmeye başlayabilir.
Doğum sonrası bakım verme konusunda daha hassas ölçümler içeren gelecekteki araştırmalar, hem erkeklerde hem de kadınlarda ebeveyn beyninin plastisitesi hakkında daha fazla bilgi ortaya çıkarabilir.
Kaynak: neurosciencenews
