Genellikle “Bakteri Conan” olarak bilinen Deinococcus radiodurans bakterisi, Mars’taki düşmanca koşullara mükemmel bir şekilde adapte olmuştur.
Son araştırmalara göre, antik mikroplar milyonlarca yıldır uzayın sert radyasyonundan korunarak Mars yüzeyinin altında uyukluyor olabilir.
Mars’ta yaşam olduğuna dair herhangi bir kanıt olmamasına rağmen, bilim insanları bakteri ve mantarların hayatta kalıp kalamayacağını araştırmak için Mars’ın ortamını bir laboratuvarda yeniden yarattı. Araştırmacılar, bakterilerin gömülü olmaları ve Mars yüzeyini sürekli döven güneş radyasyonu ve iyonlaştırıcı radyasyondan korunmaları halinde muhtemelen 280 milyon yıl yaşayabileceklerini öğrenince şok oldular.
Bulgular, eğer Mars’ta yaşam var olduysa, bunun uykuda olan kanıtlarının hala gezegenin yeraltında bulunabileceğini ve gelecekteki görevlerin Mars toprağını delerken keşfedebilecekleri bir yer olabileceğini öne sürdü.
Mars milyarlarca yıl önce, yüzeyinde bir atmosfer ve su da dahil olmak üzere yaşam için muhtemelen daha misafirperver bir ortam iken, bugün kızıl gezegen daha çok donmuş bir çöl gibidir. Gezegenin kurak orta enlemleri ortalama eksi 80 derece Fahrenheit (eksi 62 santigrat derece) sıcaklığa sahiptir. Bir de Mars’ın çok ince bir atmosferi olduğu için sürekli radyasyon tehdidi var.
Araştırmanın yazarlarından Charles E. ve Emma H. Morrison Kimya Profesörü ve Northwestern Üniversitesi’nde moleküler biyobilimler profesörü Brian Hoffman’a göre, “Mars atmosferinde akan su ya da kayda değer miktarda su yoktur, bu nedenle hücreler ve sporlar kuruyacaktır.” Ayrıca, Mars’ın yüzey sıcaklığının neredeyse kuru buz sıcaklığına eşit olması nedeniyle son derece donmuş olduğu da iyi bilinmektedir.
Mikrobiyal Yaşamı Mars’ta Bulabilir miyiz?
Mikrobiyal yaşamın Mars’ta olduğu gibi iyonlaştırıcı radyasyona maruz kaldığında hayatta kalma kabiliyetinin sınırları araştırmacılar tarafından belirlenmiştir. Ekip daha sonra altı farklı türde Dünya kökenli bakteri ve mantarı model bir Mars yüzey ortamına maruz bırakırken, uzay radyasyonunu taklit etmek için onları proton veya gama ışınlarıyla bombardımana tuttu.
Deinococcus radiodurans şüphesiz kazanan olarak ortaya çıktı. Bu nedenle “Conan the Bacterium” olarak bilinen dayanıklı bakterinin Mars’ta yaşam için ideal olduğu ortaya çıktı.
Bakteri poliekstremofildir, yani aşırı sıcaklıklara, asitliğe ve dehidrasyona dayanabilir. Bilimin bildiği radyasyona en dayanıklı türlerden biri bu dayanıklı bakteridir.
Bakteri, Dünya’da milyonlarca yıldır var olduğu bilinen bazı mikroplardan daha uzun yaşayabilir ve aşırı radyasyona ve kuru, soğuk iklime rağmen Mars yüzeyinin hemen altında 1,2 milyon yıl hayatta kalabilir.
Son araştırmalara göre, Bakteri Conan kurutulup dondurulduğunda ve Mars yüzeyinin çok derinlerine gömüldüğünde 140.000 birim radyasyona maruz kalmaya dayanabiliyor. Bu, bir insanı öldürmek için gerekenden 28.000 kat daha fazla radyasyona maruz kalma anlamına geliyor.
Sürekli ultraviyole ışığa maruz kaldıktan sonra mikroskop altında balkabağına benzeyen bakteri, Mars yüzeyinde muhtemelen sadece birkaç saat dayanacaktır. Bakteri Conan’ın öngörülen ömrü, yüzeyin sadece dört inç (10 santimetre) altında 1,5 milyon yıla, on metre (üç kat) derinlikte ise yaklaşık 280 milyon yıla çıkmaktadır.
Radyasyona maruz kaldıktan sonra mikroorganizmaların hücrelerinde biriken manganez antioksidanlarının miktarı araştırmacılar tarafından ölçülebildi. Bilim insanları, manganezden ne kadar çok antioksidan oluşursa, mikrobun radyasyondan kurtulma şansının o kadar yüksek olduğunu keşfetti.
Conan the Bacterium’un genomik organizasyonu kromozomları ve plazmidleri birbirine bağlayarak hücrelerin hizalarını korumalarını ve radyasyon hasarından kurtulmalarını sağlıyor. Ve eğer Conan gibi bir mikrop milyarlarca yıl önce, gezegenin yüzeyinde hala su varken Mars’ta geliştiyse, bakterinin uykuda olan yan ürünleri gezegenin yüzeyinin altında derin bir uykuda olabilir.
Kaynak: Ashley Strickland, CNN
