Kalıcı bir ay üssüne giden bir dizi görevle Çin, robotik ve mürettebatlı ay ve derin uzay araştırmaları için yol haritasını belirledi.
Gelecekteki üç robotik görev, röle uyduları, iniş araçları ve yörünge araçlarını konuşlandıracak ve 2030’larda Çin’in Uluslararası Ay Araştırma İstasyonunu (ILRS) inşa etmeye başlamak için kullanılacak kritik teknolojileri test edecek.
ILRS başlangıçta robotik bir üs olacak ve Çin’in on yılın sonundan önce kısa süreli mürettebatlı bir Ay iniş görevine yönelik mevcut planlarının aksine, 2035’ten sonra kalıcı olarak yaşanabilir olacaktır.
Üst düzey uzay yetkilisi Wu Weiren 24 Kasım’da yaptığı açıklamada Çin’in şu anda daha büyük ay üssü girişimine zemin hazırlamak için önümüzdeki yıllarda Chang’e-6, 7 ve 8 görevlerinin başlatılması için çalıştığını söyledi. Hainan adasındaki Haikou’da dört gün süren çalıştayda uzay araştırmaları ve inovasyon konularına odaklanıldı.
2020 yılında Ay’dan başarılı bir şekilde numune getiren Chang’e-5’in yedek görevi olan Chang’e-6, 2026 yılında Ay’ın uzak tarafındaki Güney Kutbu-Aitken Havzasından iki kilograma kadar malzeme toplamaya çalışacak. Mühendislik sınırlamaları nedeniyle, inişin 2019’da Von Karman kraterine yapılan Chang’e-4 inişine benzer bir enlemde gerçekleşmesi bekleniyor.
Ay’ın güney kutbu civarını hedefleyen görevlerle iletişimi kolaylaştırmak amacıyla yeni bir Ay röle uydusu da fırlatılacak. Bir yörünge aracı, iniş aracı, gezici araç ve “küçük uçan dedektör” Chang’e-7 uzay aracını oluşturuyor. 2026 civarında fırlatılacak olan bu araç Ay’ın arazisini, malzeme bileşimini ve çevresini inceleyecek. İkinci uzay aracı su buzunun varlığını araştıracak.
Hem ABD hem de Çin, görevin Ay’ın güney kutbunda sürekli gölgelenen alanlara bakacağı bölgede örtüşen hedef iniş yerlerine sahip.
Wu şöyle dedi: “Chang’e-7’nin atlamalı dedektörünü kullanarak bu kraterlerden bir ya da ikisine girmesini ve orada su olup olmadığını görmesini umuyoruz.”
Şu anda 2028’de fırlatılması planlanan Chang’e-8 görevi 3D baskı ve yerinde kaynak kullanımını test edecektir. Daha büyük ILRS çabalarının temeli, bu görevlerin bir parçası olarak fırlatılan altyapı tarafından sağlanacaktır.
Çin 2030’dan önce mürettebatlı bir Ay inişi gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu görev için Ay’a üç astronot gönderilecek ve halen geliştirilmekte olan yeni nesil mürettebat fırlatma aracı iki kez fırlatılacak ve bunlardan ikisi yaklaşık altı saat boyunca Ay’a iniş yapacaktır. Gerekli uzay gemisi ve Ay’a iniş aracı şu anda oluşturulmaktadır.
Enerji, iletişim, yerinde kaynak kullanımı ve diğer teknolojiler için yörünge ve yüzey altyapısı kurmak üzere ILRS 2030’ların başında beş kez fırlatılacaktır.
Yetkililer kısa bir süre önce Long March 9 süper ağır kaldırma roketinin tasarımının, bu görevler için gerekli olacak şekilde yeniden kullanılabilir hale getirilmesi için iyileştirmelerden geçtiğini belirtti. Long March 9 roketinin başlangıçta tek kullanımlık olması amaçlanmıştı.
South China Morning Post tarafından alıntılanan Wu’ya göre Çin, “ay üssünün uzun vadeli, yüksek güçlü enerji ihtiyaçlarını karşılamak için nükleer enerji kullanan yeni bir teknoloji” geliştiriyor.
Wu, dış güneş sistemine yapılacak yolculuklar da dahil olmak üzere uzay seyahatlerine güç sağlamak için bu tür teknolojilerin kullanılmasının sesli bir destekçisi olmuştur. Çin Bilimler Akademisi’nin megavat seviyesindeki reaktörünün önemli bir değerlendirmesi Ağustos ayında başarılı oldu.
Haziran 2021’de Rusya’nın St Petersburg kentinde açıklanacak olan plan, her biri enerji ve iletişim, araştırma ve keşif için tesisler, yerinde kaynakların kullanımı, genel teknolojiler ve astronomik yeteneklere odaklanacak olan ILRS-1’den 5’e kadar numaralandırılmış beş görev çağrısında bulunuyor.
Uluslararası Ay Araştırma İstasyonunu oluşturmak için diğer uluslarla işbirliği yapmaya hazır olduğumuzdan, onları planlama, araştırma ve müteakip bilimsel veri paylaşımında bize katılmaya çağırıyoruz. Wu’ya göre, 2035 yılına kadar ILRS’nin tamamlanmasını bekliyoruz ve ayrıca bunun büyük bir ulusal araştırma girişimine dönüşeceğini umuyoruz.
Rusya, Çin’in projedeki mevcut ortağıdır ve süper ağır yük fırlatma görevlerinin yanı sıra yaklaşmakta olan Luna görevlerini de bu girişime entegre etme sözü vermiş. Eylül ayında Paris’te düzenlenen Uluslararası Astronotik Kongresi’nde (IAC) Çin, ILRS ve derin uzay misyonları için uluslararası işbirliğine istekli olduğunu açıklamış, ancak planlarda Rusya’nın adı geçmemişti.
Çin’in birincil müttefikinin Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin etkilerinden duyulan endişe nedeniyle dışarıda bırakılmış olması mümkündür, ancak bu durum işbirliğini arttırma çabalarında Çin için bir sorun teşkil etmektedir.
Wu ayrıca Çin’in gezegensel savunma testleri, heliosferin iki ucuna ikiz sondalar gönderme, Dünya’ya yakın bir asteroitten örnekler getirme, Mars’tan örnekler getirme ve Jüpiter ve Uranüs’e bir görev gönderme hedeflerini de teyit etti.
Wu’ya göre, ikinci asteroid saptırma görevi yaklaşık 30 metre çapında bir nesneyi hedef alacak ve hem bir keşif uzay aracı hem de bir çarpma aracı içerecek. Bu nesne daha önce 2020 PN1 olarak tanımlanmıştı.
Wu daha da büyük planlar hakkında ipuçları verdi. Wu, “Önümüzdeki 15 yıl içinde Mars’a insan gönderme ve Ay’da Çin halkının ayak izlerini bırakma planları yapmaya başlamamız gerektiğine inanıyorum” dedi.
Kaynak: spacenews
