Güneş dışı yaşam arayışı, kendilerine ev sahipliği yapan yıldızların yaşanabilir bölgesi içinde yörüngede dönen Dünya benzeri gezegenlere olan ilgiyi yeniden artırdı. Ancak, bu güneş dışı gezegenlerin yaşama elverişli olup olmadığını belirleyen, gezegenlerin yıldıza olan uzaklığından daha fazla faktör var.
Rice Üniversitesi’nden David Alexander ve Anthony Atkinson tarafından yapılan yeni bir araştırma, bir gezegenin yaşanabilir bölge kriterlerini yıldızın manyetik alanını da kapsayacak şekilde genişletiyor. Güneş sistemimizde kapsamlı bir şekilde araştırılan bu bileşen, 9 Temmuz’da The Astrophysical Journal‘da yayınlanan bir çalışmada gösterildiği gibi, dünya dışı yaşam için büyük önem taşıyabilir.
Bir gezegenin yaşamı sürdürme kapasitesindeki önemli unsurlar arasında manyetik alanının varlığı ve yoğunluğunun yanı sıra onu barındıran yıldızın manyetik alanıyla etkileşimi de yer alıyor. Bir ötegezegenin kendisini yıldızının yıkıcı gücünden koruyabilmesi için güçlü bir manyetik alana sahip olması ve yörüngesinde yıldızıyla arasında yeterli bir mesafe bırakarak doğrudan ve feci bir manyetik etkileşimi önlemesi gerekir.
Fizik ve astronomi profesörü, Rice Uzay Enstitüsü direktörü Alexander, dış gezegenlere duyulan hayranlıkla ilgili olarak “Kendi gezegenimizi daha iyi anlama arzumuz” dedi. “Dünya’nın oluşumu ve yaşanabilirliği hakkındaki sorular, bu uzak dünyaları incelememizin arkasındaki temel itici güçlerdir.”
Bir yıldızı çevreleyen ve suyun sıvı halde kalabildiği bölge olan “Goldilocks Bölgesi” uzun zamandır bilim insanlarının ilgi odağı olmuştur. Alexander ve meslektaşları, yaşanabilirlik kriterinde yıldızın manyetik alanını kullanarak potansiyel yaşanabilir gezegenlerin daha karmaşık bir resmini sunuyor.
Çalışmanın ana fikri olan uzay havası, gezegenler ve onlara ev sahipliği yapan yıldızlar arasındaki manyetik etkileşimlerdir. Güneş, Dünya’nın atmosferini ve manyetik alanını etkileyen uzay havasına neden olur. Çalışmadaki araştırmacılar, bu etkileşimleri açıklamak için tipik olarak ihtiyaç duyulan karmaşık modellemeye daha basit bir yaklaşım kullandılar.
Araştırmacıların yıldız aktivitesini tanımlamak için kullandıkları bir parametre, yıldızın dönüş periyodunun konvektif devir süresine oranı olan Rossby sayısıdır (Ro). Yıldızın Alfvén yarıçapı için en iyi tahminleri, yıldız rüzgarının pratik olarak yıldızdan ayrıldığı nokta, buna dayanıyordu.
Bu yarıçap içindeki gezegenlerin atmosferleri, yıldızla olan manyetik bağlantıları nedeniyle hızla tükenecek ve onları yaşanmaz hale getirecektir.
Grup, bu yöntemi kullanarak 1.546 ötegezegenin yörüngelerini kontrol ederek ev sahibi yıldızlarının Alfvén yarıçapının içinde ya da dışında olup olmadıklarını tespit etti.
Diğer gök cisimlerinde varoluş
1.546 gezegenden yalnızca ikisinin olası yaşanabilirlik kriterlerini karşıladığı belirlendi: K2-3 d ve Kepler-186 f. Bu gezegenler yıldızlarının manyetik faaliyetlerinden kendilerini koruyacak kadar güçlü manyetik alanlara sahip, Dünya büyüklüğünde ve sıvı suyun oluşmasına izin verecek bir mesafede yörüngede bulunuyorlar.
Çalışmanın ana yazarı Atkinson, “Bu koşullar bir gezegenin yaşama ev sahipliği yapması için gereklidir, ancak bunu garanti etmez” dedi. Potansiyel olarak yaşanabilir gezegenler ararken, araştırmamız geniş bir bakış açısına sahip olmanın önemli olduğunu gösteriyor.
Güneş-Dünya sisteminden dersler çıkaran çalışma, dış gezegen sistemlerinin sürekli araştırılması ve izlenmesi ihtiyacını da vurguluyor. Araştırmacılar, yaşanabilirlik tanımını genişleterek, evrende yalnız olmadığımız olasılığına yönelik daha ileri araştırmalar için zemin hazırlıyorlar.
Kaynak: phys.org
