Teleskobun X-ışını görüşü Güneş’in atmosferinin sıcak bölgelerinden bazılarını ortaya çıkarıyor. İnsan gözleri, güneşli bir günde bile en yakın yıldızımızın yaydığı ışığın tamamını algılayamaz. NASA’nın Nükleer Spektroskopik Teleskop Dizisi, Güneş’in atmosferindeki en sıcak materyal tarafından salınan yüksek enerjili X-ışınları da dahil olmak üzere bu gizli ışığın bir kısmını gösteren yeni bir görüntü yakaladı (NuSTAR). Gözlemevinin öncelikli odak noktası devasa kara delikler ve ölü yıldızlar gibi güneş sistemimizin dışındaki gök cisimlerini incelemek olsa da, gökbilimcilere Güneş hakkında da yeni bilgiler verdi.
Yukarıdaki kompozit görüntüde (solda) NuSTAR verileri mavi renkle gösterilirken, Japon Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı’nın Hinode görevindeki X-ışını Teleskobu (XRT) ve NASA’nın Güneş Dinamikleri Gözlemevi’ndeki (SDO) Atmosferik Görüntüleme Düzeneği’nden (AIA) alınan gözlemler sırasıyla yeşil ve kırmızı renklerle gösterilmektedir. NuSTAR’ın Dünya yörüngesindeki istasyonundan elde edilen Güneş resmi, gözlemevinin görüş alanının son derece dar olması ve Güneş’in tamamını görememesi nedeniyle Haziran 2022’de elde edilen 25 fotoğraftan oluşan bir mozaiktir.
NuSTAR, yüksek enerjili X-ışınlarını Güneş’in atmosferinde sadece birkaç belirli noktada tespit etti. Öte yandan, Güneş’in tüm yüzeyine yayılan dalga boyları Hinode’un XRT’si ve SDO’nun AIA’sı tarafından tespit edilmektedir.
Güneş’in korona olarak bilinen dış atmosferi bir milyon derecenin üzerine çıkarak yüzeyinden en az 100 kat daha sıcak hale gelir. NuSTAR’ın görüşü, bilim insanlarının en yakın yıldızımızı çevreleyen en büyük gizemlerden biri olan bu gizemi çözmelerine yardımcı olabilir. Güneş’in radyasyonu merkezinden dışarıya doğru yayıldığı için bilim insanlarının bu konuda kafası karışmış durumda. Bu, havanın alevlerden 100 kat daha sıcak olduğu bir yangınla karşılaştırılabilir.
Nanoflares, Güneş’in atmosferindeki küçük patlamalar, koronanın ısısının nedeni olabilir. Flare adı verilen büyük ısı, ışık ve parçacık patlamaları çeşitli güneş gözlemevleri tarafından görülebilir. Nanoflare’ler çok daha küçük olaylar olmalarına rağmen, her iki patlama türü de koronanın ortalama sıcaklığından bile daha sıcak malzeme yayar.
Nanoflareler normal patlamalardan çok daha sık meydana gelebilir, muhtemelen koronayı bir bütün olarak ısıtmaya yetecek sıklıkta. Düzenli patlamalar koronayı astronomların gözlemlediği yüksek sıcaklıklarda tutacak kadar sık meydana gelmez.
NuSTAR, çok sayıda nano parlama birbirine yakın meydana geldiğinde oluşması beklenen yüksek sıcaklıktaki malzemeden gelen ışığı tespit edebilmektedir, ancak tek tek nano parlamalar Güneş’in yoğun ışığı arasında izlenemeyecek kadar sönüktür. Bu özellik fizikçilerin nanoflarların enerji salınım mekanizmasını ve frekansını incelemelerine olanak sağlamaktadır.
Bu gözlemler, NASA’nın Parker Güneş Sondası’nın Güneş’e 12. yakın yaklaşımı ya da uzay aracı tarihinde Güneş’e en yakın karşılaşma olan perihelion sırasında yapıldı.
Bilim insanları Parker’ın perihelion geçişlerinden biri sırasında gözlem yapmak için NuSTAR’ı kullandıklarında, Güneş’in atmosferinde uzaktan görülen aktiviteler ile sonda tarafından doğrudan toplanan güneş ortamı örnekleri arasında bağlantı kurabilecekler.
Görevin Ayrıntıları
NuSTAR tarafından 13 Haziran 2012 tarihinde fırlatılmıştır. Danimarka Teknik Üniversitesi (DTU) ve İtalyan Uzay Ajansı ile işbirliği içinde bir Küçük Kaşif görevi olarak oluşturulmuştur. Pasadena, Kaliforniya’daki Caltech tarafından yönetilmiş ve Washington’daki NASA Bilim Misyonu Müdürlüğü (ASI) için JPL tarafından yönetilmiştir. Greenbelt, Maryland’deki Goddard Uzay Uçuş Merkezi, Columbia Üniversitesi ve DTU teleskobun optiklerinin yapımına katkıda bulunmuştur. Dulles, Virginia’daki Orbital Sciences Corp. uzay aracını yarattı.
Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley NuSTAR görev operasyon merkezine ev sahipliği yaparken, NASA’nın Yüksek Enerji Astrofiziği Bilim Deposu Araştırma Merkezi programın resmi veri arşivine ev sahipliği yapmaktadır. Görevin yer istasyonu ve bir ayna veri arşivi ASI tarafından sağlanmaktadır. JPL, NASA için Caltech tarafından denetlenmektedir.
Kaynak: nasa.gov/feature
