Gökbilimcilere göre Satürn’ün buzdan uydusu Enceladus’tan uzaya doğru püsküren devasa bir su buharı bulutu görüldü. 504 km genişliğindeki (313 mil) uydudaki gayzerler iyi bilinmektedir, ancak bu özellikle büyüktür. Su akışı yaklaşık 9.600 kilometrelik bir mesafeyi kapsıyor ya da İngiltere’den Japonya’ya uçmakla aynı.
Enceladus bilim insanlarının ilgisini çekiyor çünkü gezegenin su kaynağı olan yeraltı tuzlu okyanusunda yaşamı desteklemek için gerekli elementleri barındırıyor olabilir.
NASA’nın Cassini misyonu (2004-2017) gayzerlerin içinden rutin olarak uçarak ve aletleriyle suyu örnekleyerek, temel kimyaya dair çarpıcı kanıtlar elde etti, ancak biyolojiye dair doğrudan bir tespit yapmadı.
James Webb Uzay Teleskobu yeni süper bulutu fark etti. Geçmişte yüzlerce kilometrelik buhar emisyonları gözlemlenmiş olsa da, bu gayzer farklı bir ölçekte.
Avrupa Uzay Ajansı’nın (Esa) tahminlerine göre su saniyede yaklaşık 300 litre hızla püskürüyordu. Esa’ya göre bu, olimpik büyüklükte bir yüzme havuzunu hızla doldurmak için yeterli olacaktır.
Webb, son derece hassas Yakın-Kızılötesi Spektrograf (NIRSpec) ekipmanının yardımıyla bulutun özelliklerini haritalandırmayı başardı.
Ekipman, fırlatılan buharın ne kadarının (yaklaşık %30’unun) Satürn’ün ünlü halkalarından biri olan ve bulanık bir su torusunun yanında yer alan E-halkasını beslediğini gösterdi.
“Enceladus’un yüzeyi -200 santigrat derece sıcaklığa sahiptir. İskoçya Kraliyet Astronomu Profesör Catherine Heymans, “Bu çok soğuk.
Ama biz Ay’ın çekirdeğinin bu suyu ısıtacak kadar sıcak olduğuna inanıyoruz. Ve bu dumanları ateşleyen şey de bu.
Dünya okyanuslarının derinliklerinde böylesine zorlu koşullarda yaşamın var olabileceğinin farkındayız. Enceladus’taki bu önemli püskürmeleri gördüğümüz için çok heyecanlıyız. Profesör Catherine Heymans verdiği demeçte, bu durumla ilgili bilgilerimizi ve yaşamın var olma olasılığını geliştireceklerini, ancak bunun bizimki gibi bir yaşam olmayacağını; muhtemelen derin deniz bakterileri olacağını söyledi.
Bilim insanları tarafından önerilen Enceladus Orbilander keşif gezisi, cevaplanmamış yaşam sorusuna bir yanıt bulmayı amaçlıyor.
Adından da anlaşılacağı üzere, bu görev Cassini’nin gayzerleri örneklemek için yaptığı gibi Ay’ın yörüngesine girecek, ancak daha sofistike teknolojiler kullanacak ve ardından yüzeydeki mineralleri örneklemek için iniş yapacaktı.
Orbilander, onaylansa bile birkaç on yıl boyunca gökyüzüne çıkmayacak. Bu arada NASA ve ESA’nın sondaları Jüpiter’in buzla kaplı uydularına doğru yol almaktadır. Bu uzay sondaları boyut olarak çok daha büyüktür, derinliklerinde su denizleri vardır ve dünya dışı yaşam arayışı için daha umut verici adaylar olabilirler.
Örneğin, Enceladus’un biyolojiyi desteklemek için hayati derecede gerekli olan sıvı haldeki suyu ne kadar süre koruduğu bilinmemektedir; ay Güneş Sistemi tarihinin önemli bir kısmında donmuş olabilir ve bu da yaşama ev sahipliği yapma kabiliyeti konusunda şüphe uyandırmaktadır.
Buna karşılık, Europa (3,121 km çapında) ve Ganymede (5,268 km) dahil olmak üzere Jüpiter’in daha büyük uyduları, muhtemelen suyu çok daha uzun bir süre sıvı halde tutacak ısı enerjisine sahipti.
Nature Astronomy dergisi yakında Webb’in Enceladus gözlemlerinin kapsamlı bir analizini de yayınlayacak.
Kaynak: BBC/Science
