Su sektörünün ekonomik düzenleyicisi Ofwat’a göre, İngiltere ve Galler’in yüz binlerce kilometrelik su borularında her gün yaklaşık üç milyar litre su sızıntılar nedeniyle kayboluyor. Mühendisler tarafından boru şebekesinde devriye gezmek, sorunları aramak ve sızıntıları durdurmak için minyatür robotlar üretildi. Robotlar olmadan şebekenin bakımının “imkansız” olacağı iddia ediliyor.
Su endüstrisi ticaret grubu Water UK’e göre, işletmeler halihazırda kaçakları azaltmak için “milyarlarca dolar harcıyor”.
Ancak yakın zamanda yapılan bir Ofwat değerlendirmesi, su sağlayıcılarının yeterli yatırım yapmadığını vurguladı. Ofwat, iyileştirmelere yeterince yatırım yapmayarak, bazılarının “müşterileri ve çevreyi hayal kırıklığına uğrattığını” belirtti. Buna karşılık Water UK, sızıntının “özelleştirmeden bu yana en düşük seviyesine” ulaştığını belirtti.
Sızıntılar yaygın ve zorlu bir sorundur: Su, Birleşik Krallık genelinde milyonlarca haneye on binlerce kilometrelik borularla ulaştırılmaktadır.
Essex ve Suffolk Water’dan Colin Day, “Sadece bu bölgede 8.500 km’den fazla boruyla ilgileniyoruz,” diyor ve ekliyor: “Bu borulardaki sızıntıların sadece yarısı görülebiliyor, dolayısıyla [geri kalanların] nerede olduğunu tespit etmek zor.”
Bu yıl, israf edilen su konusu çok fazla dikkat çekti. Water UK’ye göre, yaz kuraklığının ardından, South East Water, South West Water ve Yorkshire Water olmak üzere üç firma için yerelleştirilmiş hortum borusu yasakları hala yürürlükte. Ayrıca Ofwat’a göre, İngiltere ve Galler’deki tüketicilerin %20’si mevcut ekonomik krizde su faturalarını ödemekte zorlanıyor.
Ancak Ofwat’a göre işletmeler geçtiğimiz yıl kaçak su kullanımını ortalama %6 oranında azaltmıştır.
Sektör, hükümetin 2050 yılına kadar su kaybını yarı yarıya azaltma hedefini taahhüt etmiştir. Water UK, iyileştirmenin “hızlanması” gerektiğini kabul etti. BBC News’e yapılan açıklamaya göre, “Özel boru içi kameralar, uydu görüntüleri, termal drone teknolojisi, yüksek teknoloji ürünü sondalar ve yapay zeka dahil olmak üzere en yeni teknolojileri uyguluyoruz.”
Northumbria Water’a ait Essex ve Suffolk Water ile bir sızıntı onarımının yapıldığı yere gittik. Bir ekip, bir yeraltı sızıntısını bulmak için bir banliyö mülkünde dikkatli bir şekilde kazı yaparken bir yandan da yakındaki gaz kaynağı, elektrik kabloları ve kanalizasyon boruları üzerinde manevra yapıyordu.
Bağlı robotlar halihazırda bazı işletmeler tarafından erişilemeyen kanalların içine bakmak için kullanılıyor. Ancak ağın büyük bir kısmına henüz kazmadan erişilemiyor. Daha küçük, yapay olarak akıllı makineler bu durumda yardımcı olabilir.
Entegre İnşaat ve Altyapı Araştırma Merkezi’nde(Integrated Civil and Infrastructure Research Centre) yeni nesil robotik yeraltı boru devriyeleri test ediliyor.
Pipebot’lar, her türlü araziye uygun ayakları ve gözleri için kameraları olan küçük, mobil robotlardır. Su sektörüyle birlikte geliştirilen bu robotlar, borulardaki zayıflıkları ve çatlakları, sızıntıya dönüşmeden önce tespit ediyor.
Dr. Kirill Horoshenkov’a göre, “Şirketler kusurlara yalnızca o anda tepki veriyor, proaktif olarak değil.” Robotların, hatalar başlamadan önce sürekli olarak veri toplayabilmeleri için mevcut olmaları gerekir.
Dr. Horoshenkov minyatür robotu elinde tutarken şunları söyledi: “Boruyu duymak için bir mikrofonla, görüntü alırken boru boyunca hareket ediyorlar. Boruda bir sorun oluşma ihtimalinin olup olmadığını belirlemek için üretildiler.”
Leeds Üniversitesi’nde yapay zeka uzmanı olan Profesör Netta Cohen, boru robotlarının önündeki en büyük engelin iletişim olduğunu söylüyor.
“GPS yeraltında kullanılamıyor. Sonuç olarak, birbirlerine yakın iletişim kuracaklar.”
Cohen iş arkadaşlarıyla birlikte, daha büyük bir “ana” robotun daha küçük robotlardan oluşan bir filoyu taşıdığı ve fırlattığı bir sistem üzerinde çalışıyor.
Dr. Cohen’e göre, “Bu küçük adamları daha küçük borulara girmeleri ve işleri bittiğinde onları toplamaları için bırakacaklar.” “Tüm bu kilometrelerce uzunluktaki borularda çalışmak için bu robotlardan oluşan bir topluluğa ihtiyacımız olacak.
“Altyapımızın durumunu göz önüne alırsanız, bunun sadece endüstri için değil, aynı zamanda çevre üzerindeki etkimiz için de sonuçları var.”
Cohen’e göre, ayaklarımızın altındaki su boru hatları gezegenin en az misafirperver yerlerinden bazıları. Robotik olmadan bunu tamamlayamayız. ICAIR ekibi beş yıl içinde ilk boru robotlarının su şebekesinde devriye gezeceğini öngörüyor. Su şirketleri bu noktaya kadar sızıntıları düzeltmek için kazı yapmak zorunda kalacak.
Kaynak: bbc.com/news/science-environment
