Süperküme, evrendeki galaksilerin oluşturduğu daha büyük yapıları ifade eder. Galaksiler, genellikle yerçekimi etkisiyle bir arada bulunan galaksi kümelerini oluşturur. Bir süperküme ise, bu galaksi kümelerinin ve galaksi gruplarının bir araya geldiği devasa bir yapıdır.
Süperkümeler, evrendeki en büyük yapılar arasındadır ve kesin sınırlarını belirlemek mümkün değildir. Çünkü bu yapılar geniş bir alana dağılmış galaksi kümeleri ve gruplarından oluşur. Yoğunluk farklılıkları, yerçekimi etkilerinin karmaşıklığı nedeniyle sınırlarının net bir şekilde belirlenmesi zordur.
Çok uzun bir süre Samanyolu Galaksisi’nin, 100 milyon ışık yılı boyunca uzanan, 100’den fazla ayrı galaksi grubu ve kümesinden oluşan Başak Süperkümesi’nin bir parçası olduğu düşünülüyordu.
İlk araştırmalar karmaşıklıklardan yoksundu. Tek tük galaksilere ek olarak, astronomlar yoğun galaksi kümelerini de tespit edebilmişlerdi. Gökbilimciler 1950’lerden bu yana “süper galaksilerin” varlığı ve galaksi örüntüsünün daha üst düzey özellikler içerip içermediği konusunda tartışmaktaydılar.
Ancak gökbilimciler kozmosun daha derinlerini haritalamaya başladıkça, kozmik ağı görmezden gelmeleri imkansız hale geldi. Bazı galaksiler kümelere yerleşirken; çoğunluk uzun, ince filamentler ve geniş duvarlar üzerinde bulunuyordu. Evrenin hacminin büyük bölümünü oluşturan ve neredeyse hiçbir şey içermeyen uçsuz bucaksız boşluklar, kozmik ağ olarak tanımlanıyordu.
Süperkümeler, kozmik ağın en büyük parçalarını oluşturur. Ancak, kümelerin aksine yerçekimsel olarak bağlı değildirler. Bu da bir süperkümenin bileşen galaksilerinin hala yapılarını tamamlama sürecinde olduklarını gösterir. Süperkümelerin oluşumu halen devam etmektedir. Bu nedenle bir süperkümeyi tam olarak tanımlamak zordur.
Bir süperkümenin dinamik tanımları son zamanlarda gökbilimciler arasında popülerlik kazanmıştır. Bu, bir galaksinin uzaydaki konumuna ek olarak hareketinin de dikkate aldığı bir yaklaşım. Bu yaklaşım, galaksilerin oluşturmaya çalıştıkları yapıları inceler; çünkü süperkümeler sürekli olarak inşa edilmektedir.
Gökbilimciler bu yaklaşım ile farklı süperkümeler arasında ayrım yapabiliyorlar. Örneğin, Başak Süperkümesi’nin aslında 100.000 galaksiye ev sahipliği yapan Laniakea adlı çok daha büyük bir yapının tek bir kolu olduğunu tespit ettiler. İşte evrende bulunduğumuz yer burası!
Haberin Kaynağı: phys.org/news/2024-08-supercluster
Haberi Derleyen: Yaren Doruk
