Ankara, Kahramankazan’da kurulan Türkiye’nin en büyük, dünyanın ise 4. büyük kompozit tesisi olan TUSAŞ Kompozit Tesisinde uçak, helikopter, uydu, İHA gibi hava araçlarının yapısal parçaları üretilmeye başladı. Bizde TUSAŞ tarafından yapılan ve yapılacak olan projeleri sizler için derledik. Dışa bağımlılığı azaltacak bu projelerin ülkemize kazandıracaklarından ve gençlerimize iş, gelecek fırsatı sağlamasından dolayı da çok memnun olduğumuzu belirtmek istiyoruz. Tusaş Firmasının Başarısı Gururumuz olmaya devam etsin istiyoruz. Şimdi firmamızı tanıyıp, yaptıkları projelerden sizlere aktarımda bulunalım.
TUSAŞ Firmasını Tanıyalım
Türk Uçak Sanayii Anonim Ortaklığı (TUSAŞ), 28 Haziran 1973 tarihinde Türkiye’nin savunma sanayiinde dışa bağımlılığını azaltmak amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı bünyesinde kurulmuştur.
Türk Hava Kuvvetleri’nin savaş uçağı ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak F-16 uçaklarının kullanılması kararı ile birlikte; F-16 uçağının üretimi, uçak üzerindeki sistemlerin entegrasyonu ve uçuş testlerini yaparak Hava Kuvvetlerimize teslim etmek üzere TUSAŞ tarafından 1984 yılında TUSAŞ Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. (TAİ), Türk-ABD ortak yatırım şirketi olarak 25 yıllığına kurulmuştur.
25 yıllık süreç tamamlanmadan, 2005 yılında TAİ’nin yabancı hisseleri Türk hissedarlar tarafından satın alınarak şirket yeniden yapılandırılmıştır. Bu kapsamda TAİ ve TUSAŞ birleşerek, TUSAŞ – Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş. çatısı altında faaliyetlerini genişletmiş, havacılık ve uzay sanayi sistemlerinin geliştirilmesi, modernizasyonu, üretimi, sistem entegrasyonu ve yaşam döngüsü destek süreçlerinde Türkiye’nin teknoloji merkezi konumuna gelmiştir.
Havacılık ve uzay sanayisinde küresel ilk yüz oyuncu arasında yer alan TUSAŞ, proje konularına bağlı olarak;
- Yapısal Grubu
- Uçak Grubu
- Helikopter Grubu
- İnsansız Hava Aracı (İHA) Sistemleri Grubu
- Uzay Sistemleri Grubu
- Milli Muharip Uçak (MMU) Grubu
olmak üzere altı stratejik iş merkezi bünyesinde örgütlenmiştir. Ayrıca, TUSAŞ tarafından tasarlanan/üretilen tüm ürünlerle ilgili olarak entegre lojistik destek hizmeti sağlanmaktadır.
T129 Atak Helikopteri
T129 ATAK Helikopteri Türk Silahlı Kuvvetleri’nin taarruz helikopteri ihtiyacını karşılamak amacıyla Türkiye’ye özgü milli kabiliyetler kullanılarak geliştirilmiştir.
7 Eylül 2007 yılında Savunma Sanayi Başkanlığı ile imzalanan sözleşme çerçevesinde TUSAŞ Ana Yüklenici olarak platform geliştirme, sistem entegrasyonu, test ve doğrulama, seri üretim ve ömür devri lojistik desteği sorumluluğunu üstlenmiştir.
T129 ATAK Helikopterinin görev ve silah sistemleri Türk Silahlı Kuvvetleri’nin harekat ihtiyaçları doğrultusunda milli imkan ve kabiliyetler ile geliştirilmiştir. T129 ATAK Helikopterinin performansı zorlu “sıcak hava-yüksek irtifa” görevleri için optimize edilmiş olup, gece ve gündüz koşullarında yüksek manevra ve performans kabiliyeti ile Türk Silahlı Kuvvetleri’nin operasyonlarında etkin bir şekilde görev yapmaktadır.
T129 ATAK Helikopteri ilk uçuşunu 17 Ağustos 2011 tarihinde gerçekleştirmiş, test ve kalifikasyon süreçlerinin ardından ilk teslimat 22 Nisan 2014 tarihinde Kara Kuvvetleri Komutanlığına yapılmıştır. Şubat 2021 itibarı ile Kara Kuvvetleri Komutanlığı, İçişleri Bakanlığı Jandarma Genel Komutanlığı ve İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü’ne toplam 60 helikopter teslimatı gerçekleştirilmiştir.
ATAK Programı kapsamında, Türk Kara Kuvvetleri’ne 59’u kesin 32’si opsiyonel toplam 91 adet, İçişleri Bakanlığı’na 24’ü kesin 3’ü opsiyonel toplam 27 adet, Pakistan Kara Kuvvetleri’ne 30 adet, Filipinler Hava Kuvvetleri’ne 6 adet T129 ATAK Helikopteri teslim edilecektir.
HÜRKUŞ-C Projesi
HÜRKUŞ uçağı, Türk Başlangıç ve Temel Eğitim Uçağı Programı kapsamında farklı görev senaryolarını destekleyecek şekilde tasarlanmıştır.
HÜRKUŞ-C, pilot eğitim ihtiyacının yanı sıra; hafif taarruz ve silahlı keşif görevlerinin, düşük maliyet ve yüksek hassasiyetle yapılabilmesi için geliştirilmektedir.
Hassas ve Maliyet Etkin Çoklu Görev Çözümü HÜRKUŞ-C, hafif taarruz ve silahlı keşif varyantı, günümüz dünyasının muharebe alanlarındaki asimetrik tehditlere karşı düşük maliyetli, esnek bir çözüm sunmaktadır. HÜRKUŞ’un sahip olduğu gelişmiş eğitim kabiliyetleri korunmakla beraber, üzerinde 7 harici yük istasyonuyla HÜRKUŞ-C, kullanıcılarına, yüksek irtifada ve zorlu coğrafyalarda, gündüz ve gece koşullarında, zorlu görevleri gerçekleştirebilmek için yararlanılabilecek olan 1500 kg’a kadar geniş bir faydalı yük kapasitesi sunmaktadır.
Haberleşme Uyduları
Yeni Nesil Haberleşme Uyduları Ürün Ailesi; televizyon yayını, multimedya uygulamaları, mobil ve sabit internet erişimi, güvenli haberleşme gibi geleneksel haberleşme uydusu fonksiyonlarını, performans düşümü olmaksızın karşılayabilen ve nispeten daraltılmış hacimli konfigürasyona sahip maliyet etkin haberleşme uyduları konseptidir.
Küresel pazarda “Small-GEO” (daraltılmış hacimli haberleşme uyduları) olarak tanımlanan bu uydular, alışılmış haberleşme uydularına göre düşük üretim ve fırlatma maliyetleri, yüksek performanslı yayın ve haberleşme çözümleri ile dikkat çekmektedir.
Sahip olduğu elektrikli itki sistemi teknolojisi ile optimize edilerek hacmi küçültülebilen haberleşme uyduları; Ka, Ku, X, C, S, L, UHF ve son kullanıcı ihtiyaçlarına göre tanımlanabilecek diğer frekans bantlarında kriptolu veya kriptosuz olarak hizmet verebilecek şekilde yapılandırılmıştır.
Daraltılmış hacimli haberleşme uyduları yeni nesil elektrikli itki sistemleri ile donatıldığından, uzaya gönderilen uydu kütlesi azaltılabilmekte ve böylece bir fırlatıcıya birden fazla haberleşme uydusu sığdırılarak önemli fırlatma maliyetleri kazanımı sağlanmaktadır.
Geniş skaladaki müşteri gereksinimlerini karşılayabilecek şekilde geliştirilen daraltılmış hacimli uydu ailesi, yeniden boyutlandırabilir ve temel olarak modüler tasarım yaklaşımı yöntemi ile ayrıntılı ve hassas bir biçimde optimize edilmiştir. Daraltılmış hacimli ürün ailesi, uzay kesiminde 0,5 ila 2 ton sistem kapasitesiyle askeri ve sivil amaçlı her türde karmaşık iletişim görevine hizmet etmek üzere tasarlanmıştır.
Yeni nesil haberleşme uyduları ürün ailesi son kullanıcılar için benzersiz avantajlar sağlamaktadır:
- Önemli Ölçüde Optimize Edilen Uydu İlk Yatırımı (CAPEX)
- Kısa Entegrasyon Süresi ve Hızlı Teslimat
- Yüksek Çıkış Kapasitesi (HTS: High-Throughput System)
- Yazılım Tabanlı Esnek Haberleşme Görev Yükü
- Fırlatıcıların Çoğu ile Tam Uyumlu Üst Üste (Stack) ve Birlikte Fırlatma (Rideshare) Konfigürasyonu
- Tümüyle Elektrikli İtki Sistemi
- Asgari 15 Yıl Tasarım Ömrü
MİLLİ MUHARİP UÇAK
Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığımızın envanterinden 2030’lu yıllardan itibaren kademeli olarak devreden çıkartılması düşünülen F-16 uçaklarının yerini alabilecek, yurt içi imkân ve kabiliyetler ile tasarlanan ve geliştirilen bir savaş uçağının üretilmesi ve bu uçağı tasarlayıp geliştirebilecek insan gücü ve altyapının oluşturulması amacıyla başlatılan Milli Muharip Uçak (MMU) Geliştirilmesi Projesi’nde şirketimiz ana yüklenici konumundadır.
Projede yeni nesil bir uçakta olması gereken düşük görünürlük, dâhili silah yuvası, yüksek manevra kabiliyeti, artırılmış durumsal farkındalık ve sensör füzyonu gibi teknoloji alanlarındaki kazanılacak kabiliyetlerle Türkiye; dünyada ABD, Rusya, Çin vb. 5’inci nesil bir muharip uçağı üretebilecek altyapı ve teknolojiye sahip sınırlı sayıdaki ülkeler arasında yerini alacaktır.
MMU’nun, Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığının envanterinde bulunan diğer savaş uçakları, İnsansız Hava Araçları (İHA) ve Havadan İhbar ve Kontrol (HİK) gibi platformlar ve tedarik edilmesi planlanan diğer unsurlarla ortak çalışabilir şekilde görev yapması ve üretilecek uçakların 2070’lere kadar Türk Hava Kuvvetleri Komutanlığı envanterinde yer alması öngörülmektedir.
MMU Geliştirilmesi Projesi Sözleşmesi, SSB ile 05 Ağustos 2016 tarihinde imzalanmış olup başta ana yüklenici TUSAŞ olmak üzere, proje kapsamında görev alan tüm paydaşlar ile birlikte çalışmalar sürdürülmektedir. İmzalanan mevcut sözleşme, geliştirme ve üretim sürecinin bir parçası olan ön tasarım aşamasını kapsamaktadır. Söz konusu dönem içinde hava aracının tasarlanması, mühendislik, teknoloji, test altyapılarının ve sertifikasyon süreçlerinin geliştirilmesi, muharip uçak tasarım ve geliştirilmesine yönelik kabiliyet kazanılması amaçlanmaktadır. TUSAŞ ile BAE Systems (İngiltere) arasında Milli Muharip Uçak geliştirmesine yönelik ‘Ana İlkeler Sözleşmesi’ (Heads of Agreement) 28 Ocak 2017 tarihinde, anlaşma tutanağı ise 10 Mayıs 2017’de imzalanmıştır. TUSAŞ ve BAE Systems arasındaki iş birliği sözleşmesi 25 Ağustos 2017 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girmiştir.
Ön tasarım aşaması sonunda ise projenin takip eden dönem ve aşamaları için kesintisiz bir geçiş öngörülmektedir.
TUSAŞ, projenin ana hedefleri doğrultusunda ülkemizin muharip uçak tasarımı, üretimi, entegrasyonu, sertifikasyonu, bakım ve idamesine yönelik bilgi ve tecrübesini artırmak için tüm milli imkânlardan yararlanma yönünde azami gayret göstermektedir.
MMU’da Hv.K.K.lığı harekât gerekliliklerini karşılayabilmek amacıyla belirlenen çift motorlu MMU konfigürasyonunda kullanılması hedeflenen özgün Motor Geliştirme Projesi ile yürütülmektedir. Özgün Motor Geliştirme Projesi tamamlanıncaya kadar MMU’da hazır motor kullanılarak hava aracı geliştirme faaliyetleri sürdürülecektir.
5’inci nesil çok rollü savaş uçağı olan MMU, hem hava-hava, hem de hava-yer muharebelerinin gereksinimleri için üstün kabiliyetler sağlamaktadır. Türk Havacılık Uzay Sanayii’nin, yüksek hayatta kalma kabiliyetine haiz, güçlü ve atik platformu MMU; sahip olduğu akıllı ve güçlü savaş kabiliyetleri ile tam bir savaşçıdır.
MMU Geliştirilmesi Projesi’nde en önemli adımlardan bir tanesi olan aerodinamik geometrinin belirlenmesi ve en iyileştirilmesi için test faaliyetleri ile en gelişmiş mühendislik araç ve yöntemleri kullanılmaktadır.
Milli Muharip Uçak kokpit tasarımı, 5’inci nesil savaş uçaklarının sahip olması gereken kabiliyet ve donanımlar gözetilerek pilotun iş yükünü en aza indirgemeye yönelik olarak olgunlaştırılmaktadır. Tasarım sürecinde pilotun içinde bulunduğu fiziksel, bilişsel ve çevresel faktörler göz önünde bulundurularak pilot durumsal farkındalığını artıracak bir kokpit ortamı geliştirilmektedir.
MMU üstün hava hâkimiyetini:
– Yeni Silahlarla Arttırılmış Havadan Havaya Muharebe Menzili
– Yüksek/Süpersonik Hızda Dahili Silah Yuvalarından Hassas ve Tam Vuruş
– Yapay Zekâ ve Nöral Ağ Desteğiyle Arttırılmış Muharebe Gücü
ile sağlamaktadır.
