Uçak gemisinin güvertesinde kısa süre önce MQ-25 Stingray Entegre Test Ekibi’nin İnsansız Taşıyıcı Havacılık Gösterisi (UCAD) sırasında değerlendirildi. MQ-25, Amerikan uçak gemilerinin uçuş güvertelerinde görev yapacak ilk insansız platform olacak ve kendilerine tahsis edilen hava kanadındaki diğer platformlara yakıt ikmali yapma görevini üstlenecek.
F/A-18 Hornet bu yakıt ikmali kabiliyeti sayesinde tamamen taarruz avcısı görev setine konsantre olabilecek ve gelecekte insansız platformların uçak gemisi hava kanadına entegre edilmesine kapı açacaktır.
Boeing’e ait olan T1 prototipi UGAD (CVN 77) tarafından USS George H.W. Bush’a transfer edilmiştir. Uçuş güvertesinde giydikleri sarı formalar ve şamandıra montları nedeniyle “Sarı Gömlekliler” olarak da bilinen uçuş güvertesi direktörleri, geleneksel olarak uçak platformlarına uçuş güvertesinde seyretmelerinde yardımcı olurlar. Pilotlar uçuş güvertesinin sıkışık alanlarından, insanların ve diğer uçakların etrafından geçerek el işaretleriyle uçakları fırlatan mancınık mekanizmasına doğru taksi yaparken Sarı Gömlekliler tarafından desteklenirler. MQ-25 insansız bir araç olduğundan ve kokpitte el işaretlerini görecek bir pilot lüksüne sahip te değildir. Uçak ile son hedefi olan mancınık pisti veya park alanı arasındaki taksi ve engelleri aşma görevini yerine getirmek için bir güverte idare sistemi oluşturulmuştur.
Gösteri sırasında T1, sağ ellerinde bir kontrol çubuğu ve sağ ön kollarına bağlı küçük bir ekran tutarken kemerlerinin etrafındaki telsizleri çalıştıran Güverte Operatörlerini (DO) kullandı. Sarı Gömlek, DCD aracılığıyla uçağa komutlar göndermek için insanlı platformlarda kullanılan aynı el işaretlerini kullanan DO’ların önündeydi.
Uçak, birden fazla DO’nun kullanılması sayesinde uçuş güvertesinin uzunluğu boyunca sorunsuz bir şekilde taksi yapabilmiştir. Uçağın kontrolü, bir DO’nun menzili dışında taksi yaptığında ön kol ekranındaki bir giriş aracılığıyla uçuş güvertesinde bulunan bir sonraki DO’ya aktarılmıştır. Bu yöntem, iniş alanından taksi yaparken, kurtarma sonrası tespit simülasyonu yaparken, mancınığa girerken ve çıkarken, küçük park alanlarına girerken ve çıkarken güverte kullanımını değerlendirmek için kullanılmıştır.
İtiş gücü testleri ve aydınlatma değerlendirmeleri uçuş güvertesi entegrasyonunun diğer iki unsurudur. Tahrik testleri, bir uçağın motor performansını uçuş güvertesinde kuyruk ve çapraz rüzgarlarda çalıştırılırken, bir EA-18G Growler ile jet patlama deflektörünün arkasında fırlatılmayı beklerken, çeşitli güç kapasitelerinde, katapultta ve T1 ile katapultta çeşitli güç kapasitelerinde değerlendirmek için kullanılır. Uçağın gece güverte operasyonları için uygun aydınlatmasını belirlemek amacıyla, aydınlatma değerlendirmeleri geceleri çeşitli uçuş güvertesi ışık ayarlarıyla gerçekleştirilir.
Katapult Nedir?
Katapult veya başka bir deyişle mancınık, uçağın bir geminin güvertesi gibi çok sınırlı miktarda alandan havalanabilmesine imkan sağlayan bir cihazdır. En çok uçak gemilerinde kullanılmaktadır fakat nadir durumlarda kara tabanlı pistlere de monte edilebilir.
Uçağın ön tekerleklerinden, pistteki katapult sistemine bir piston, mekik veya bazı durumlarda mancınık dizgisi adı verilen tel bir halat bağlanır. Bu halat, katapultun çekme çubuğudur. Uçak kalkışa hazır olduğunda katapult silindirlerinden itki sağlayacak olan ağırlık, derrick, barut, flywheel, hava basıncı, hidrolik ya da buhar gücü aniden bırakılır ve bundan kazanılan itki, katapultun çekme çubuğuyla uçağa aktarılmış olur.
Haberimize tekrardan dönersek;
MQ-25, uçak gemilerine tamamen otonom inişler için JPALS’ı kullanan ilk uçak olacak, bu nedenle JPALS testi vekil bir uçak kullanılarak ayrılma sırasında eşzamanlı olarak gerçekleştirildi ve MQ-25 için hayati veriler topladı. Hem gemi hem de MQ-25 tarafından kurtarmalar için kullanılacak aynı donanım ve yazılımı kullanan MQ-25 test ekibi 13 yaklaşım gerçekleştirdi ve veri topladı. Kurtarma işlemi tamamlandıktan sonra, DO’lar uçağın kontrolünü devralır ve aynı güverte taşıma sistemini kullanarak MQ-25’i uçuş güvertesine park eder.
UCAD başarılı olmuş ve programda ilerleme riskini azaltmak için gerekli bilgileri sağlamıştır. Ayrıca, uçak gemilerinin uçuş güvertelerindeki hava kanadının güvenli ve etkili bir şekilde entegre edilmesinin ve çalıştırılmasının mümkün olduğunu göstermiştir.
Kaynak: navalaviationnews
