- Fare çalışmasında deneysel bir mRNA tedavisi, kalp krizi sonrası kalp kası hücrelerini yeniden bölünmeye teşvik etti
- Tedavi, kalp atımı başına pompalanan kan miktarını kontrol grubuna kıyasla yaklaşık %10 artırdı
- İyileşme 28 gün ve 12 hafta sonra kalıcı bulundu; insan denemeleri öncesi daha büyük hayvan modellerinde testler gerekiyor
Cambridge Üniversitesi’nden bir ekip, kalp krizi sonrası hasar gören kalp dokusunun onarımını teşvik edebilecek deneysel bir haberci RNA (mRNA) tedavisi geliştirdi. Fareler üzerinde yapılan çalışmada tedavi, kalp kası hücrelerini yeniden bölünmeye “uyandırarak” hasarlı dokunun onarımına yardımcı oldu. Araştırmacı Dr. Catherine Wilson‘a göre bu yaklaşım, kalp yetmezliğinin yalnızca belirtilerini değil, kalbin kendisini onarmasını hedefliyor. Bulgular bugün Nature Cardiovascular Research dergisinde yayımlandı.
Araştırmaya göre tedavi, sahte tedavi uygulanan kontrol grubuyla karşılaştırıldığında kalp atışını güçlendirdi ve kalp atımı başına pompalanan kan miktarını yaklaşık %10 artırdı. Bu oran tam bir tedavi anlamına gelmese de, kalp fonksiyonundaki küçük iyileşmelerin hastalarda daha düşük ölüm oranlarıyla ve günlük aktiviteleri sürdürme becerisinde artışla ilişkilendirildiği belirtiliyor. Tedavi, kalp hücreleri içinde Myc ve Siklin T1 (Cyclin T1) adlı iki proteini geçici olarak etkinleştirerek doku onarımını teşvik ediyor.
mRNA Tedavisi Kalp Hücrelerinde Nasıl Çalışıyor?
Kalp krizi sonrası farelerin kalbine enjekte edilen mRNA tedavisinin etkinliği, anne karnındaki bebeğin görüntülenmesine benzer şekilde ekokardiyografi (echocardiogram) ile değerlendirildi. Tedavi kısa ömürlü ve bölgesel etkili olacak şekilde tasarlandığı için kalp hücrelerinde kalıcı bir değişikliğe yol açması beklenmiyor; bu özellik aşırı hücre çoğalması riskini azaltmak amacıyla tercih edildi. Farelerde herhangi bir yan etki gözlemlenmedi.
Yeşil floresan ile işaretlenen mRNA’nın, enjeksiyondan 24 saat sonra hasarlı kalp hücrelerinin çevresini sardığı gözlemlendi. Kalbin bütün kesitleri incelendiğinde, tedaviyi başarıyla alan hücrelerin üç boyutlu dağılımı ortaya konarak mRNA’nın kalbin hangi bölgelerine ulaşabildiği belirlendi.
28 Günlük ve 12 Haftalık Takipte Kalıcı İyileşme
Farelerin tedaviden 28 gün ve 12 hafta sonra yeniden değerlendirilmesi, kalp fonksiyonundaki iyileşmenin kalıcı olduğunu ortaya koydu. İngiltere’de her yıl yaklaşık 200.000 kişiye kalp yetmezliği tanısı konuluyor; mevcut tedaviler belirtileri azaltıp hastalığın ilerleyişini yavaşlatabilse de kaybedilmiş kalp kasını yeniden oluşturamıyor. Kalp krizi sonrası yetişkin bir insan kalbi bir milyara kadar kalp kası hücresi kaybedebiliyor ve vücuttaki diğer birçok organın aksine yetişkin kalp kendini yenileyemiyor.
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Kalp atımı başına pompalanan kan artışı | %10 |
| İngiltere’de yıllık kalp yetmezliği tanısı alan kişi sayısı | ~200.000 |
| Kalp krizi sonrası kaybedilebilecek kalp kası hücresi | 1 milyara kadar |
| Takip değerlendirme zamanları | 28. gün ve 12. hafta |
Tedavi İnsanlarda Ne Zaman Kullanılabilir?
Uzmanlar, dünya nüfusunun artması ve kalp yetmezliğinin yaygınlaşmasıyla hasta bakım maliyetlerinin ciddi şekilde yükseleceğini öngörüyor. Bilim insanları ise kalp kası hücrelerini yeniden “uyandırmanın” tedavide umut verici bir yol olabileceğini düşünüyor. İngiltere Kalp Vakfı’ndan (British Heart Foundation) Prof. Bryan Williams, anne karnında kendini kolayca onarabilen kalbin bu yeteneği doğumdan kısa süre sonra kaybettiğini hatırlatarak, “İnsan kalbinin kendini onarmasını sağlamak, kardiyologların en büyük hedefi” dedi. Williams, çalışmanın henüz farelerde ve erken aşamada olduğunu vurgularken, gen terapisinin kalp krizi sonrası hasarı onarabilecek tedavilere giden yolda önemli bir adım olduğunu söyledi.
Fizik Haber Notu: Kalp kası hücreleri vücuttaki en az yenilenen hücreler arasında yer alır. Bu yüzden kalp krizinde kaybedilen dokunun yerini yeni kas değil, yara dokusu alır ve kalbin pompalama gücü azalttığı da makalelerde sıklıkla vurgulanıyor. Hücreleri yeniden bölünmeye teşvik eden gen terapileri bu durumu değiştirebilir bilgilerini de okumaya ve sizlere aktarmaya devam edeceğiz. Ancak kontrolsüz hücre çoğalması ve ritim bozukluğu gibi riskler hâlâ aşılması gereken engeller arasında da yer alıyor. Fare deneylerindeki başarının insanlarda da tekrarlanıp tekrarlanmayacağını önümüzdeki yıllarda yapılacak klinik çalışmalar gösterecek.
Kaynak: www.cam.ac.uk
