Birkaç saat öncesine kadar sağlıklı bir organın sağlam kırmızımsı yapısı büyük bir kavanozun içinde yüzen bir figürdü. Ağaç dallarını andıran beyaz tüpler artık kısmen görülebilir hale getiriliyor. Bu, bilim insanlarının ikame organlar tasarlayarak ülkedeki organ nakli sıkıntısını azaltma çabaları çerçevesinde kademeli olarak insan karaciğerine benzeyecek şekilde modifiye edilen bir domuz karaciğeridir.
Minneapolis’in banliyösündeki bu laboratuvardaki işçiler, organa işlevselliğini veren domuz hücrelerini şampuanlayarak işe başlıyor. Hücreler parçalandıkça ve yıkandıkça organın rengi giderek soluyor. Geriye karaciğerin iskele görevi gören petek yapısı ve artık boş olan kan damarları kalıyor.
İnsan karaciğer hücreleri daha sonra nakledilemeyen bağışlanmış organlar kullanılarak kabuğun içine yeniden yerleştirilecektir. Bu canlı hücreler, organın işlevlerini yeniden etkinleştirmek için iskelenin kuytularına ve yarıklarına hareket eder.
Miromatrix’in CEO’su Jeff Ross, “organı neredeyse yeniden inşa ediyoruz” dedi. Vücudumuz artık onu bir domuz organı olarak algılamayacak.
Bu büyük bir iddia. Miromatrix, 2023 yılında biyomühendislik ürünü bir organın ilk insan testiyle bunu doğrulamaya çalışmayı planlıyor.
İlk deney, Gıda ve İlaç İdaresi’nin onay vermesi halinde bir hastanın vücudunun dışında gerçekleştirilecek. Araştırmacılar, kendi karaciğeri beklenmedik bir şekilde iflas eden birinin kanını geçici olarak filtrelemek için, bir hastane yatağının yanına insan karaciğerine benzeyecek şekilde modifiye edilmiş bir domuz karaciğeri yerleştirecek.
Bu yeni “karaciğer yardımcısının” başarısı, gelecekte denenmesi halinde biyomühendislik ürünü bir organ naklinin, büyük olasılıkla da bir böbreğin yolunu açacaktır.
Karaciğer asistanı denemesinde yer almayı planlayan birçok tesisten biri olan New York Mount Sinai Hastanesi’nin organ nakli şefi Dr. Sander Florman, “Kulağa bilim kurgu gibi geliyor ama bir yerden başlamak gerekiyor. Hayvan organlarının doğrudan insanların içine yerleştirilmesini içeren xenotransplantasyonun aksine, “bu muhtemelen daha çok yakın geleceğe ait.”
ABD organ nakli bekleme listesinde şu anda 105.000’den fazla hasta var. Birçoğu da sıra kendilerine gelmeden vefat edecek. Binlercesinin ise listeye eklenme ihtimalinin bile çok düşük olduğu düşünülüyor.
Pittsburgh Üniversitesi Tıp Merkezi’nde organ nakli cerrahı olan Dr. Amit Tevar, organlara olan talebin arz tarafından asla karşılanamayacağını belirtti. Bizi hayal kırıklığına uğratan da bu.
Bu nedenle araştırmacılar farklı bir organ kaynağı olarak hayvanlara bakıyor. Maryland’li bir adam Ocak ayında bir domuzdan yapılan ilk kalp naklinden iki ay sonra hayatta kaldı; domuzun genetiği öyle değiştirilmişti ki hiçbir organı insan bağışıklık sistemi saldırısını hemen tetiklemedi. FDA, genetiği değiştirilmiş domuzların böbrekleri ya da kalpleri kullanılarak yapılan daha fazla xenotransplantasyona onay verip vermemeyi tartışıyor.
Benzersiz domuzlar yerine mezbahalardan atılan organların kullanılması, biyomühendislik organlarını önemli ölçüde farklı kılmaktadır.
Pittsburgh’dan Tevar, “Bu, uzun vadede insanlarda kullanabileceğimiz organların üretimine büyük olasılıkla yardımcı olabilecek bir şey” dedi. Beklenen vücut dışı testin sadece ilk adım olacağını ve Miromatrix ile bir bağlantısı olmadığını vurguladı.
Miromatrix yöntemi, 2000’li yılların başında o dönemde Minnesota Üniversitesi’nde görev yapan Dr. Harald Ott ve Doris Taylor tarafından yapılan araştırmalar sonucunda geliştirildi. Ölü bir sıçanın kalbini tamamen hücresizleştirmenin bir yolunu keşfettiler. Küçük organın atmasını sağlamak için, bilim insanları ortaya çıkan yapıyı genç sıçanlardan alınan olgunlaşmamış kalp hücreleriyle tohumladılar ve bu durum medyanın büyük ilgisini çekti.
Sıra sıra büyük sürahilerin, üniversiteye bağlı Miromatrix’te metamorfozun çeşitli aşamalarında olan böbrek ve karaciğerleri sıvı ve besinlerle beslediği günümüze doğru hızla ilerliyoruz.
Ross’a göre ksenotransplantasyonla ilişkili, gizlenen hayvan virüsleri ya da aşırı red gibi bazı tehlikeler, domuz hücreleri çıkarıldığında ortadan kalkıyor. FDA, hücresizleştirilmiş domuz dokusundan yapılan cerrahi ağın başka bir uygulamada kullanım için güvenli olduğunu zaten kabul ediyor.
Ross, “Milyarlarca hücreyi aynı anda organa yerleştiremeyiz. “Hücreler yavaş yavaş aşılanırken etrafta geziniyor” ve “doğru yaşam alanını gördüklerinde yapışıyorlar.”
Hastaneler bazen mükemmel olmayan organları nakletmeyi reddettiğinden veya uygun bir alıcı bulmak çok uzun sürdüğünden, geçen yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde verilen böbreklerin yaklaşık dörtte biri imha edildi.
Miromatrix araştırmacıları yaşayabilir hücreleri ayırıyor ve bağış kuruluşları bir organı verdiğinde yeterli sayıda hücre hala işlevsel olduğu sürece bunları laboratuvar kaplarında çoğaltıyor. Şirket, tek bir insan organından birçok domuz karaciğeri veya böbrek iskelesini, örneğin kan arterlerini kaplayan veya çöpü filtreleyenler gibi çeşitli işlevlere sahip hücrelerle doldurmaya yetecek kadar hücre üretebileceğini iddia ediyor.
Mayo Clinic ve Miromatrix’ten araştırmacılar 2021 yılında biyomühendislik ürünü karaciğerleri domuzlara başarıyla naklettiklerini duyurdular.
Bu durum, ciddi bir tıbbi acil durum olan akut karaciğer yetmezliği olan hastaların kanını filtreleyerek diyalize benzer şekilde çalışan bir “karaciğer destek” tedavisini test etmek için ideal bir ortam yarattı. Hasta hemen bir nakil alacak kadar şanslı değilse, doktorlar bu noktada yalnızca destekleyici tedavi sağlayabilir.
Mount Sinai’den Florman’a göre kendini onarma ve yenileme yeteneğine sahip tek organ karaciğerdir. “Eğer tümseği aşabilirseniz, o zaman gerçekten iyileşebilirsiniz,” diye ekledi. Konuşmacı, “İlk hastalarını kaydettiklerinde çok heyecanlanacağım ve umarım bu hasta biz oluruz” dedi.
Bu testin ne zaman başlayacağı belli değil. Kısa bir süre önce FDA, Miromatrix’e araştırma başvurusuyla ilgili bazı endişeleri olduğunu bildirdi.
Dış bir vücut üzerinde yapılan karaciğer deneyinden sonra ne olacak?
Bir gün biyomühendislik ürünü bir organın, büyük olasılıkla bir böbreğin nakledilmesi amacıyla daha fazla çalışma yürütülmektedir, çünkü prosedür başarısız olsa bile bir hasta diyalizde hayatta kalabilir.
Böbrek rejenerasyonu o kadar gelişmiş olmasa da Mount Sinai böbrek nakli uzmanı Dr. Ron Shapiro, şimdiye kadarki gelişmeler karşısında “tamamen şaşırdığını” söyledi.
Zamanında böbrek almaları halinde “böbrek almak için yıllarca bekleyecek ve muhtemelen bu tür bir araştırma için harika olacak listede beklerken ölecek” birçok yaşlı diyaliz hastası görüyor.
Kaynak: ksl.com/article
