16 Mart, Miladi takvime göre yılın 75. (artık yıllarda 76.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan gün sayısı 290.
Bilim Tarihinde Bugün
- 16 Mart 1750 Caroline Herschel, Alman-İngiliz astronom doğdu.
- 16 Mart 1789 Georg Simon Ohm doğdu. Deneyle (1825) “mükemmel” elektrik iletkenleri olmadığını gösteren Alman fizikçi. Tüm iletkenlerin bir miktar direnci vardır. Şimdi şu şekilde yazılan ünlü Ohm yasasını (1826) belirtti: “Verilen sıcaklık sabit kalırsa, belirli iletkenlerden akan akım, üzerindeki potansiyel farkla (voltaj) orantılıdır.” veya V=iR.
- 16 Mart 1927 – Vladimir Komarov, Rus kozmonot doğdu.
Olaylar
- MÖ 597 – Babil Sürgünü: Yehuda Krallığı’nın Babilliler tarafından fethedilmesi sonucu Yahudiler Babil’e sürüldü.
- 1521 – Ferdinand Magellan, Filipinler’deki Homonhon adasına vardı.
- 1848 – Öğretmen Okulları Kuruldu.
- 1909 – Almanya millî futbol takımı, tarihinin en farklı mağlubiyetini İngiltere karşısında aldı: 9-0.
- 1914 – Ürgüplü Mustafa Hayri Efendi, Şeyhülislam olarak atandı.
- 1920 – İtilaf Devletleri, İstanbul’u işgal etti.
- 1921 – SSCB, Ankara Hükümeti’ni resmen tanıdı; Moskova Antlaşması imzalandı.
- 1924 – Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun (3 Mart) kabulünden sonra medreseler kapatıldı.
- 1924 – Roma Antlaşması doğrultusunda İtalya, Rijeka’yı topraklarına kattı.
- 1926 – Robert H. Goddard, ilk sıvı yakıtlı roketi fırlattı.
- 1930 – Küba millî futbol takımı, uluslararası arenada ilk maçını Jamaika karşısında yaptı ve 3-1 kazandı.
- 1932 – Ankara Demirspor kuruldu.
- 1935 – Adolf Hitler, Versay Antlaşması’nı iptal ettiğini açıkladı.
- 1939 – Hitler, Bohemya ve Morayva’yı Alman himayesine aldığını, Prag Kalesi’nde açıkladı.
- 1939 – Mısır Prensesi Fevziye Fuad ile İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi evlendi.
- 1945 – II. Dünya Savaşı: Küçük bir Japon direnişi kaldıysa da Iwo Jima Muharebesi sona erdi.
- 1964 – TBMM’de gizli yapılan olağanüstü toplantıda, Hükümete gerektiğinde Kıbrıs’a müdahale yetkisi verildi.
- 1968 – Amerika Birleşik Devletleri başkanı Johnson, Vietnam’a 35.000 ila 50.000 asker daha göndermeye karar verdi.
- 1968 – Vietnam Savaşı sırasında My Lai katliamı gerçekleştirildi.
- 1971 – Deniz Gezmiş ve Yusuf Aslan, Sivas’a bağlı Gemerek’te jandarmayla girdikleri çatışma sonunda yakalandı.
- 1972 – Cumhuriyet Senatosu; Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkındaki idam kararını onayladı.
- 1978 – 16 Mart Katliamı: İstanbul Üniversitesi Eczacılık Fakültesi önünde öğrencilere yönelik bombalı saldırıda 7 öğrenci öldü.
- 1978 – İtalya’da eski Başbakanlardan Aldo Moro, Kızıl Tugaylar tarafından kaçırıldı.
- 1979 – Çin-Vietnam Savaşı: Çin Halk Kurtuluş Ordusu ülkesine geri döndü. Savaş sona erdi.
- 1980 – Türkiye’de 12 Eylül 1980 Darbesi’ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Van Cezaevi’nden tünel kazılmak suretiyle 33 mahkûm kaçtı.
- 1988 – Saddam Hüseyin’in emriyle Halepçe’ye zehirli gaz saldırısı yapıldı.
- 1993 – Avrupa Kulüpler Kupası’nda finale yükselen ilk Türk basketbol takımı Efes Pilsen, Yunanistan’ın Aris takımına yenilerek ikinci oldu: 50 – 48.
- 1994 – TBMM tarafından dokunulmazlıkları kaldırıldıktan sonra gözaltına alınan beşi DEP’li altı milletvekili, Türk Ceza Kanunu’nun 125’inci maddesine muhalefet ettikleri gerekçesiyle DGM’ye sevk edildi. Vatana ihanetle suçlanan milletvekilleri, tutuklanarak cezaevine konuldu.
- 1999 – Kosova’daki Sırp güçlerine karşı, 70 gün sürecek hava harekâtı başlatıldı.
- 2003 – Rachel Corrie, İsrail tankları tarafından ezilerek öldürüldü.
- 2004 – Türkiye Taşkömürü Kurumu’nun Karadon maden ocağındaki grizu patlamasında, 8 Çinli işçiden 5’i öldü, 3’ü yaralandı.
- 2005 – İsrail, Eriha’yı resmi olarak Filistin yönetimine devretti.
- 2014 – Kırım, tartışmalı bir referandumla Ukrayna’dan ayrılıp Rusya’ya geçmeyi kabul etti.
Doğumlar
- 1399 – Xuande, Çin’in Ming Hanedanı’nın beşinci imparatoru (ö. 1435)
- 1750 – Caroline Herschel, Alman-İngiliz astronom (ö. 1848)
- 1751 – James Madison, ABD’nin 4. Başkanı (ö. 1836)
- 1755 – Jakob Laurenz Custer, İsviçreli bitki bilimci (ö. 1828)
- 1771 – Antoine-Jean Gros, Fransız ressam (ö. 1835)
- 1774 – Matthew Flinders, Birleşik Krallık Kraliyet Donanması albayı, denizcisi ve kartograf (ö. 1814)
- Georg Ohm, Alman fizikçi (ö. 1854)
- Francis Rawdon Chesney, İngiliz general ve kaşif (ö. 1872)
- 1794 – Ami Boué, Avusturyalı yerbilimci (ö. 1881)
- 1796 – Cincinnato Baruzzi, İtalyan heykeltıraş (ö. 1878)
- 1800 – Ninkō, Japonya’nın geleneksel veraset düzenine göre 120. imparatoru (ö. 1846)
- 1810 – Robert Curzon, Britanyalı diplomat ve gezgin (ö. 1873)
- 1813 – Gaëtan de Rochebouët, Fransız siyasetçi (ö. 1899)
- 1839 – Sully Prudhomme, Fransız şair ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1907)
- 1846 – Gösta Mittag-Leffler, İsveçli matematikçi (ö. 1927)
- 1846 – Jurgis Bielinis, Litvanya’lı yayıncı ve yazar (ö. 1918)
- 1853 – William Eagle Clarke, Britanyalı ornitolog (ö. 1938)
- 1859 – Aleksandr Stepanoviç Popov, Rus fizikçi (ö. 1906)
- 1862 – Wil van Gogh, Hollandalı hemşire ve erken feminist (ö. 1941)
- 1874 – Frédéric François-Marsal, Fransız siyasetçi (ö. 1958)
- 1878 – Henry B. Walthall, Amerikan sanatçı ve film oyuncusu (ö. 1936)
- 1879 – Mark Sykes, İngiliz yazar, diplomat, asker ve gezgin (ö. 1919)
- 1883 – Rudolf John Gorsleben, Alman Ariosofist, Armanist (Armanen rünlerinin uygulayıcısı), dergi editörü ve oyun yazarı (ö. 1930)
- 1890 – Solomon Mikhoels, Sovyet Yahudi aktör ve sanat yönetmeni (ö. 1948)
- 1892 – César Vallejo, Perulu şair ve yazar (ö. 1938)
- 1896 – Otto Hofman, Nazi Almanyası’nda memur (ö. 1982)
- 1907 – Arkadi Vasilyev, Sovyet yazar (ö. 1972)
- 1908 – Robert Rossen, Amerikalı yönetmen, senarist ve yapımcı (ö. 1966)
- 1909 – Nubar Terziyan, Ermeni asıllı Türk sinema sanatçısı (ö. 1994)
- 1911 – Josef Mengele, Alman (Nazi) doktor (ö. 1979)
- 1912 – Pat Nixon, ABD’nin 37. Başkanı Richard Nixon’ın eşi (ö. 1993)
- 1915 – Haldun Taner, Türk yazar (ö. 1986)
- 1926 – Jerry Lewis, Amerikalı aktör, komedyen ve şarkıcı (ö. 2017)
- 1927 – Vladimir Komarov, Rus kozmonot (ö. 1967)
- 1940 – Bernardo Bertolucci, İtalyan yönetmen (ö. 2018)
- 1943 – Murat Belge, Türk yazar, çevirmen, siyasi aktivist ve akademisyen
- 1946 – Mustafa Alabora, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve seslendirme sanatçısı
- 1948 – Tomris İncer, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (ö. 2015)
- 1953 – Richard Matthew Stallman, Amerikalı özgür yazılım aktivisti ve GNU projesi ile Özgür Yazılım Vakfı’nın kurucusu
- 1959 – Jens Stoltenberg, Norveçli ekonomist ve politikacı
- 1965 – Mustafa Taşkesen, Türk bürokrat
- 1967 – Lauren Graham, Amerikalı oyuncu
- 1971 – Alan Tudyk, Amerikalı aktör
- 1973 – Kutsi, Türk şarkıcı, besteci, oyuncu ve söz yazarı
- 1976 – Gökcen Özdoğan Enç, Türk siyasetçi
- 1980 – Bahri Tanrıkulu, Türk tekvando sporcusu
- 1986 – Alexandra Daddario, Amerikalı oyuncu
- 1990 – Josef Hušbauer, Çek futbolcu
Ölümler
- 37 – Tiberius, Roma İmparatoru (d. MÖ 42)
- 455 – III. Valentinianus, Batı Roma İmparatoru (d. 419)
- 1608 – Seonjo, Joseon Krallığı’nın 14. kralı (d. 1552)
- 1649 – Jean de Brébeuf, Cizvit misyoner (d. 1593)
- 1664 – İvan Vıhovski, Kazak hetmanı (d. ?)
- 1736 – Giovanni Battista Pergolesi, İtalyan müzisyen (d. 1710)
- 1822 – Jeanne Louise Henriette Campan, Fransız eğitimci ve yazardır (d. 1752)
- 1898 – Aubrey Beardsley, İngiliz illüstratör ve yazar (d. 1872)
- 1913 – Tatyos Efendi, Osmanlı Ermenisi müzisyen (d. 1858)
- 1919 – Yakov Sverdlov, Yahudi asıllı Rus devrimci (d. 1885)
- 1929 – Kel Hasan Efendi, Türk tuluatçı (d. 1865)
- 1935 – John James Richard Macleod, İskoç hekim ve fizyolog (Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi ve İnsülini bulanlardan) (d. 1876)
- 1938 – Egon Friedell, Avusturyalı filozof, tarihçi, gazeteci, oyuncu, kabare sanatçısı ve tiyatro eleştirmeni (d. 1878)
- 1940 – Selma Lagerlöf, İsveçli Nobel Edebiyat Ödülü sahibi ilk kadın yazar (d. 1858)
- 1944 – Mehmed Abdülkadir Efendi, II. Abdülhamid’in ve Bidâr Kadınefendi’nin oğlu (d. 1878)
- 1955 – Nicolas de Staël, Fransız ressam (d. 1914)
- 1957 – Constantin Brâncuși, Rumen heykelci ve çağdaş soyut heykelciliğin öncülerinden (d. 1876)
- 1966 – Emin Türk Eliçin, Türk yazar (d. 1906)
- 1988 – Erich Probst, Avusturyalı futbolcu (d. 1927)
- 1998 – Pertev Naili Boratav, Türk halk bilim araştırmacısı (d. 1907)
- 2000 – Thomas Ferebee, Amerikalı pilot (Atom bombası’nı atan Enola Gay uçağının bombacısı) (d. 1918)
- 2003 – Rachel Corrie, Amerikalı barış aktivisti (İsrail tankları tarafından ezilerek öldürüldü) (d. 1979)
- 2015 – Firuz Çilingiroğlu, Türk hukukçu ve Onursal Yargıtay Başsavcısı (d. 1924)
Tatiller ve özel günler
- Dünya Vicdan Günü
- Dünya Uyku Günü
- Erzurum’un Horasan ilçesinden Rus ve Ermeni birliklerinin geri çekilişi (1918)
